اراضی موات (فقه سیاسی): مبانی فقهی و روایی

اختلاف نظر در مورد ماهیت قانونى حق احیا، از آنجا ناشى شده که در نصوص اسلامی سه گونه تعبیر دیده مى‌شود. گاه با کلمه ( له ) که حاکى از ملکیت است و گاه به ( احق ) که نشان‌دهنده حق اولویت است و گاه نیز هر دو تعبیر آمده است: الف - «من احیا ارضا مواتا فهى له» «ان الارض لله و لمن عمّرها » ب - «ایما قوم احیوا شیئا من الارض او عمّروها فهم احق بها» ج - «ایما قوم احیوا شیئا من الارض و عمّروها فهم احق بها و هى لهم » در هر حال، ولی امر مى‌تواند بنا بر مصالح عمومی کیفیت تصرف زمین‌هاى موات را تحت کنترل درآورده و بر احیاى آن شرایط خاصى قرار دهد و بنا بر نظریه اول بدون اجازه دولت اسلامى اقدام فردى در تصرف زمین موات، فاقد اعتبار قانونى خواهد بود و بنابر نظریه دوم نیز اذن عام امام ، شرط مالکیت از طریق حیازت است. منبع: وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۳۲۷ · وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۳۲۶