ارتباط علما با حکومت‌ها: ضرورت حضور علما در بین مردم

حضور علماء در هر دوره‌ای ضروری است چرا که حکومت‌ها و مردم در بسیاری از امور زندگی فردی و اجتماعی خود، نیازمند این گروه هستند، از صدر اسلام احساس شد که عدّه‌ای باید در امور دینی تفقّه کنند و در بین مردم بلاد اسلامی به ارشاد و رهنمود آنها بپردازند. لذا آیه‌ای نازل شد که: «و ما کان المؤمنون لینفروا کافّة فلولا نفر من کل فرقة منهم طائفة، لیتفقهوا فی الدّین و لینذروا قومهم اذا رَجَعوُا الیهم لعلَّهم یحذرون؛ نباید مؤمنان همگی به میدان جهاد بروند، چرا از هر گروهی طائفه‌ای کوچ نمی‌کنند تا در امر دین تفقّه کنند و هنگام بازگشت به سوی قوم خویش آنان را انذار دهند و بترسانند که شاید آنها (از بدکاری و مخالفت پروردگار) برحذر شوند». پس بنابر نصّ آیات قرآنی وجود و حضور علماء در جامعه اسلامی و حکومت و در بین مردم ضروری است لکن در عصر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و ائمه اطهار (علیهم‌السّلام) که دسترسی به معصومین (علیهم‌السّلام) امکان‌پذیر بوده است، نیاز مردم به علماء کمتر احساس می‌شد اما از آغاز غیبت کبری رسالت علمای شیعه سنگین‌تر شد. و امام عصر (عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف) در توقیعی که برای آخرین نائب خاص خویش صادر فرمودند، باب نیابت خاصّه را مسدود ساختند، و فرمودند: «و اَمَّا الحوادث الواقعه فارجعوا فی‌ها الی رواة احادیثنا فانَّهم حجّتی علیکم و انا حُجة الله علیهم» لذا در غیبت کبری مسئولیت عظیم دینی هدایت، ابلاغ، ارشاد و حکومت اسلامی، بر عهده علمای شیعه نهاده شد. منبع: توبه/سوره۹، آیه۱۲۲ · خدمات متقابل اسلام و ایران، نشر انتشارات اسلامی، ۱۳۶۲ قم، ص۴۲۷ · کاوشی درباره روحانیت، چاپ اول، ۱۳۶۴، تهران، ص۱۷، به نقل از وسائل الشیعه، ج۱۸، کتاب القضاء