ارتفاق حقی است برای شخص در ملک دیگری — در صورتی که دو یا چند نفر

دعوای ممانعت از حق عبارت است از تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق در دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت از حق و مزاحمت خواهان باید ثابت کند که موضوع دعوا حسب مورد، قبل از خارج شدن ملک از تصرف وی و یا قبل از ممانعت و یا مزاحمت در تصرف و یا مورد استفاده ی او بوده و بدون رضایت او و یا ب. غ. وسیله ی قانونی از تصرف وی خارج شده است. در دعاوی تصرف عدوانی و مزاحمت و ممانعت از حق ابراز سند مالکیت دلیل بر سبق تصرف و استفاده از حق م. ب.. مگر آن که طرف دیگر، سبق تصرف و استفاده از حق خ. ر. ب. طریق دیگر ثابت کند. کسی که راجع به مالکیت یا اصل حق ارتفاق و انتفاع اقامه ی دعوا کرده است نمی تواند نسبت به تصرف عدوانی و ممانعت از حق طرح دعوا کند. هرگاه تصرف عدوانی مال غیر منقول و یا مزاحمت یا ممانعت از حق در مریی و منظر ضابطین دادگستری باشد، ضابطین مذکور مکلفند به موضوع شکایت خواهان رسیدگی و با حفظ وضع موجود از انجام اقدامات بعدی خوانده جلوگیری کنند و جریان را به مراجع قضایی اطلاع داده و برابر نظر مراجع یاد شده، اقدام کنند. تبصره - چنان چه به علت یکی از اقدامات مذکور در این ماده، احتمال وقوع نزاع و تحقق جرمی داده شود، ضابطین باید فوراً از وقوع هرگونه درگیری و وقوع جرم در حدود وظایف خود جلوگیری کنند. در صورتی که دو یا چند نفر مال غیر منقولی را به طور مشترک در تصرف داشته یا استفاده می کرده اند و بعضی از آنان مانع تصرف یا استفاده و یا مزاحم استفاده ی بعضی دیگر شوند، حسب مورد در حکم تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق، محسوب و مشمول مقررات این فصل خواهد بود. دعاوی مربوط به قطع انشعاب تلفن گاز برق و وسایل تهویه و نقاله ( از قبیل بالابر و پله برقی و امثال آنها ) که مورد استفاده در اموال غیر منقول است، مشمول مقررات این فصل م. ب.. مگر این که اقدامات بالا از طرف مؤسسات مربوط چه دولتی یا خصوصی با مجوز قانونی یا مستند به قرارداد صورت گرفته باشد. هرگاه شخص ثالثی در موضوع رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق در حدود مقررات یاد شده خود را ذی نفع بداند تا وقتی که رسیدگی خاتمه نیافته چه در مرحله بدوی یا تجدید نظر باشد، می تواند وارد دعوا شود. مرجع مربوط به این امر رسیدگی کرده و حکم مقتضی صادر خواهد کرد. مستأجر، مباشر خادم کارگر و به طور کلی اشخاصی که ملکی را از طرف دیگری متصرف می باشند میتوانند به قایم مقامی مالک برابر مقررات بالا شکایت کنند. اگر در جریان رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق سند ابرازی ی. ا. ط. با رعایت مفاد مورد تردید یا انکار یا جعل قرار گیرد، چه تعیین جاعل شده یا نشده باشد چنان چه سند یاد شده مؤثر در دعوا باشد و نتوان از طریق دیگری حقیقت را احراز کرد مرجع رسیدگی کننده به اصالت سند نیز رسیدگی خواهد کرد. به دعاوی تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق که یک طرف آن وزارت خانه یا مؤسسات و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت باشد نیز برابر مقررات این قانون رسیدگی خواهد شد. دادگاه در صورتی رأی به نفع خواهان میدهد که به طور مقتضی احراز کند که خوانده ملک متصرفی خواهان را عدواناً تصرف و یا مزاحمت یا ممانعت از حق استفاده ی خواهان کرده است.