ارزش دلیل و اداره دلیل

یکی از تحلیلهای اساسی در زمینه تعارض قوانین دلایل تمیز قوانین مربوط به ارزش دلیل و اثر آن در دعوا از قوانین مربوط به اداره دلیل است، تحلیلی که بارتول (Bartole) پیشنهاد کرده و در اندیشه های حقوقی نفوذ فراوان کرده است: ۱ . در مورد شرایط و تشریفات اداره دلیل مانند شیوه تحقیق از گواهان و تشریفات سوگند خوردن و اقرار و استفاده از نظر کارشناس عقیده عمومی بر این است که در مقام رفع تعارض، قانون محل دادگاه حکومت دارد. زیرا این قواعد ناظر به وظایف دادرسی است که در قلمرو حکومت کشور به تمیز حق گمارده شده است و بنام آن حکومت انجام وظیفه میکند. در این بخش از دلایل حکومت است که به رسیدگی می پردازد و دو طرف دعوا هیچ نفع مشروعی در اعمال قانون خارجی ندارند. درباره ارزش ماهوی دلایل که با اصل حق ارتباط پیدا می کند مسأله ظرافت ویژه خود را دارد و رفع تعارض قوانین چهره دشوار و قابل بحث پیدا میکند، زیرا نفع دو طرف و حق مورد اختلاف وابسته به اجرای قانون منتخب دادگاه است و به همین جهت هم، احتراز ناپذیر بودن اجرای قانون محل دادگاه مورد تردید میشود. در این زمینه و به ویژه احکام مربوط به تمیز مدعی و تحمل دلیل و اماره های قانونی وابسته آن، گروهی ا رک بودان و لربور و پیرونیر همان کتاب ش ۱۱۵۶ لربور و پی ژونیر، مختصر حقوق بین الملل خصوصی، ج ۵، ش ۳۱۸ چ ۸ به وسیله لوسوارن ش ۴۳۵ - با تیفول تعارض قوانین در قراردادها، ص ۳۷۴. عقیده دارند که قانون حاکم بر اصل حق حکومت دارد، چرا که مقررات این بخش از دلایل به ماهیت حق و اجرای آن ارتباط و ملازمه منطقی دارد: به عنوان مثال، اماره نسب و تصرف و تقصیر در واقع به ماهیت نسب و تصرف و تقصیر مربوط است و تابع احکام ماهوی حق می شود.