ارشاد جاهل: قرآن و ارشاد جاهل

اهل کتاب بودن و سری در نوشته‌ها داشتن، هم‌چنان‌که مزیّت و ارزش است، محاسبه در پی‌دارد و از تکلیف بازخواست می‌شود. دانایان دین و آشنایان به حقایق و عالمان به کتاب، در برابر خالق و خلق ، رسالت دارند. این میثاقی است که خداوند در وهله‌ نخست از پیامبرش گرفته و در مرحله‌ بعد از تمامی عالمان و آگاهان به حقایق امور. البته غالب انسان‌ها وقتی نام مسئولیّت بر سر کاری می‌آید از آن فراری می‌شوند، برای همین خداوند گروهی را از میان خود مردم موظف می‌داند که سفر کنند به سوی دیگر عالمان و از آنها نادانسته‌ها را یاد گرفته و به خاندان و اقوام خویش بیاموزند. در قرآن آمده است: «شایسته نیست مؤمنان همگی (به سوی میدان جهاد) کوچ کنند. چرا از هر گروهی از آنان، طایفه‌ای کوچ نمی‌کند تا در دین (و معارف و احکام اسلام) آگاهی یابند و به هنگام بازگشت به سوی قوم خود، آنها را بیم دهند؟! شاید (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند و خودداری کنند!؛ » در این آیه نکاتی نهفته که لازم است تامّل و توجه بیشتری در مورد آنها صورت گیرد: ‌ا) هجرت برای یادگیری علوم و مسائلی که انسان برای رشد و تعالیش بدان نیازمند است، در ردیف هجرت برای جهاد در راه خدا قرار گرفته است، یعنی جهاد با جهل همانند جهاد با دشمن، بر تمامی مسلمانان واجب است. ‌ج) کسانی که برای یادگیری علوم دینی گمارده می‌شوند، از طبقه و نژاد خاصی نیستند، بلکه همه از درون جامعه اسلامی برخاسته‌اند. ‌د) گروهی که کسب دانش نمودند، در جایی نمی‌مانند تا مردم نزد آنان آیند، بلکه خود به میان مردم می‌روند و هشدارشان می‌دهند و این همان وظیفه‌ عالمان برای ارشاد جاهلان م. ب.. منبع: نور/سوره۲۴، آیه۵۴ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۸۷ · توبه/سوره۹، آیه۱۲۲ · تفسیر نمونه، ج۸، ص۱۹۴، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش، چ اول · تفسیر روشن، ج۱۰، ص۳۰۴، تهران، انتشارات مرکز نشرکتاب، ۱۳۸۰ش، چ اول · تفسیر هدایت، ج۴، ص۲۵۵، مشهد، انتشارات آستان قدس، ۱۳۷۷، چ اول · تفسیر هدایت، ج۴، ص۲۵۶، مشهد، انتشارات آستان قدس، ۱۳۷۷، چ اول