از نیمه دوم سده نوزدهم م. بیش از نیمی از حاجیان مسلمان از کشورهای استعمار شده و با وسایل و سازمان دهی حاکمان اروپایی به حج میرفتند. راه آهن حجاز که به سال ۱۹۰۸م. ساخته شد، از برجستهترین این موارد است که هر چند با تصمیم دولت عثمانی اجرا گشت، به دست مهندسان آلمانی ساخته شد. حج فرصتی مناسب برای داد و ستد گزارشها میان ساکنان مناطق گوناگون یک کشور نیز بود. حج باعث گسترش بیداری اسلامی در میان مردم میشد. البته همه حاجیان به گونه یکسان از این افکار اثر نمیپذیرفتند. این روش افزون بر کشورهای اروپایی و مستعمرات آنها در دیگر کشورهای اسلامی که بر سر راه حاجیان قرار داشتند، از جمله عثمانی و مصر، پی گرفته شد. داشتند و بسیاری از طرحهای عمرانی و حتی ساختن بخشهایی از مسجدالحرام و مسجدالنبی بر عهده اروپاییان بوده است.
منبع: مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۲۵۶ · میقات حج، ش۵۹، ص۱۶۱، «سیاستهای دولت هند در مورد حج» · المنار، ج۳، ص۸۵۵ · ج۲، ص۵۷۲ · ج۲، ص۵۷۹-۵۸۱ · ج۲، ص۵۷۵ · ج۲، ص۵۸۱ · کاروان نور، ش۳۸، ص۲۷
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
