اروپا: نکته

پیشینه این سفرها به سده پانزدهم م. می‌رسد. و پدرو کوفیلها کوویلین (Pedro da cavilha) دریانورد پرتغالی، به سال ۱۴۸۷م. خبر داده‌اند. از سده شانزدهم م. لودوویکو دی وارتما (ludovico Di Varthema) که به سال ۱۵۰۳م. گرگوریو داکودرا (Gregorio Daqudra) دریانورد پرتغالی از آن جمله بود. وی در حبشه اسیر گشت و به عنوان هدیه به پادشاه عدن تحویل شد و به سال ۱۵۱۳م. یوهان وایلد (Johann Wild) و جوزف پیتس (Joseph Pitts) نیز از بردگان اروپایی بودند که به حج رفتند. وایلد در نورنبرگ زاده شده و در نبرد‌های دولت پروس با عثمانی اسیر شده بود و به سال ۱۶۰۷م. پیتس جوانی انگلیسی بود که در یکی از سفرهای دریایی به دست دزدان دریایی افتاد و به سال ۱۶۸۰م. همراه ارباب مسلمان خود در مراسم حج حضور یافت. ۵. ۱ - اهداف علمی و سیاسی از سده هجدهم م. این درست است که بیشتر این دانشمندان از حمایت‌های دولتمردان اروپایی بهره می‌بردند و حتی از سوی آنان ماموریت‌های سری یا رسمی سیاسی داشتند. اما نباید این جنبه را تنها هدف سفرهای آنان به حساب آورد. ۵.۱. ۱ - ماموریت مخفی در سال ۱۸۰۷م. اولریش یاسپر ستزن (Ullrich Jasper Seetzen) آلمانی نیز در همان هنگام از سوی امپراتور روسیه به ماموریتی همانند فرستاده شد. سپس به جنوب جزیره رفت و به مطالعات سنگ نوشته‌های باستانی پرداخت و به سال ۱۸۱۱م. در راه صنعا جان سپرد. یئورگ آوگوست والین (George August Wallin) دانشمند فنلاندی نیز به سال ۱۸۴۵م. او به سال ۱۸۴۱م. جان فیلبی (John Filby) از کسانی است که در سده بیستم م. به عنوان فرستاده سیاسی از سوی انگلیس وارد عربستان شد و روابطی نزدیک با عبدالعزیز سعودی یافت و مسلمان شد. او به سال‌های ۱۸۱۴-۱۸۱۵م. ریچارد برتن (Richard Burton) انگلیسی که به سال ۱۸۵۲م. است، کریستیان اسنوک هورخرونیه (Christian Snouk Hurgronje) هلندی است که به سال ۱۸۸۵م. از جمله: جان فرایر کین (John Fryer kean) به سال‌های ۱۸۷۷ـ۱۸۷۸م.، هرمان بیکنل (Herman Bicknell) به سال ۱۸۶۲م.، هانریش مالتسان (Hernrich Freiherr Von Maltzan) به سال ۱۸۶۰م. ، الدون راتر (Eldon Rutter) به سال ۱۹۲۵م. و مارسلا د. ارل (D. Arle Marcella) به سال ۱۹۵۴م. اما باز هم در تیررس اتهام قرار داشتند. ساکنان حرمین به این موضوع بسیار اهمیت می‌دادند و این گاه برای مسافران اروپایی دردسر می‌آفرید. درباره مرگ ستزن نیز گفته‌اند که حاکم صنعا پس از تردید در مسلمان بودنش، او را با زهر کشت. اروپاییان در حرمین همواره در تیررس اتهام جاسوسی برای دولت‌های اروپایی قرار داشتند. احساسات ضد اروپایی نه تنها در حرمین، بلکه در جاهای دیگر حجاز از جمله شهر جده که اروپاییان بیشتری در آن حضور داشتند، به چشم می‌خورد و گاه اعتراض‌هایی از سوی مردم و دانشوران به حضور اروپاییان در این مناطق صورت می‌گرفت. برخی از اینان سفرنامه‌هایی به یادگار نهاده‌اند. یک اسپانیایی مسلمان که در سده ۱۶م. مسافرانی که در سده بیستم م. سعیده میلر (Miller) از مردم انگلیس که همراه همسر مصری خود در سال ۱۹۷۰م. به حج رفت و محمد اسد که به سال ۱۹۲۷م. منبع: ج۳، ص۳ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۳۰-۳۵ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۴۰-۴۴ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۴۵-۵۱ · رحالة الغرب، اسعد الفارس، ص۲۶-۲۷ · مجلة مرکز بحوث و دراسات المدینه، ش۱۴-۱۵، ص۱۶، «بیرتون و صورة المدینة فی رحلته» · قافلة الحبر، عطاء الله سمیر، ص۶۵-۶۶ · بلاد العرب القاصیه، بیتر بدینت، ص۹۸-۹۹ · قافلة الحبر، عطاء الله سمیر، ۶۱-۶۲ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۵۸-۶۰ · بلاد العرب القاصیه، بیتر بدینت، ص۱۰۷ · قافلة الحبر، عطاء الله سمیر، ص۸۷ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۱۱۷-۱۴۷ · ج۳، ص۲۰۶ · ج۶، ص۷۸ · بلاد العرب القاصیه، بیتر بدینت، ص۱۰۸-۱۱۶ · مجلة مرکز بحوث و دراسات المدینه، ش۱۴-۱۵، ص۲۷-۴۲، «بیرتون و صورة المدینة فی رحلته» · مجلة مرکز بحوث و دراسات المدینه، ش۱۴-۱۵، ص۳۷-۳۸، «بیرتون و صورة المدینة فی رحلته» · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۲۰۹-۲۲۷ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۱۹۳ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۱۸۹-۱۹۲ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۱۸۱-۱۸۸ · ج۳، ص۲۵۳ · ج۳، ص۲۵۴ · با من به خانه خدا بیایید، محمد رضا خلیل عراقی، ص۳۶۱-۳۶۴ · ج۶، ص۷۰-۷۱ · ج۳، ص۲۱۲، ۲۱۴ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۳۴-۳۵ · مسیحیون فی مکه، اعطس رالی، ص۷۳ · الرحلة الحجازیه، محمد اللبیب البتنونی، ص۴۷ · رحلات فی شبه جزیرة العرب، جون لویس بورکهارت، ص۱۹۲ · رحلة الی مکه، جیل جرفیه کورتلمون، ص۹۰ · ج۱، ص۱۱۴-۱۲۰ · ج۶، ص۷۷ · ج۲، ص۴۶، ۸۰ · ج۴، ص۱۱۷