دکترین
است و در مورد جاهل به واقعه نمی توان به قاعده غرور
است و در مورد جاهل به واقعه نمی توان به قاعده غرور استناد کرد. مثلاً طبیبی دارویی تجویز می کند و در این اندیشه است که به نفع بیمار و موجب بهبودی او خواهد بود، اما دار و با مزاج بیمار سازگاری پیدا نمی کند و موجب مر از فقها به عدم مسئولیت پزشک در این مورد قائلند. در مقابل عده ای معتقد به ضمان شده اند. این دسته از فقیهان که به نظر ما گفتارشان بیش تر قابل توجیه است می گویند. صدق عنوان افعال احتیاجی به علم ندارد. مثلاً وقتی کسی دیگری را می زند، عنوان ضارب» پیدا می کند، گرچه قصد زدن نداشته باشد یا اگر کسی بر دیگری زیان وارد سازد عنوان «ضار بر او صدق میکند هر چند که چنین قصدی نداشته باشد.
در صدق غرور نیز فقط لازم است که یک نفر دیگری را بر عملی که متضمن ضرر است، تشویق و ترغیب کند، هر چند ترغیب کننده به ترتب ضرر بر آن عمل جاهل باشد. توضیح این که عناوین قصدیه» بدون قصد صدق نمی کند. مثلاً تعظیم یا تکریم یا توهین، بدون قصد مخصوص تحقق نمی یابد و اگر کسی برای احترام به دیگری کلاهش را از سربر می دارد، این عمل قصد و ترتیب خاصی دارد والا هر کلاه از سر برداشتن و هر خم شدنی نشانه احترام و تعظیم نیست. پس در این گونه عناوین قصدیه، حتماً علم و قصد و اراده خاصی در تحقق عنوان فعل و فاعل لازم است؛ ولی همه افعال این گونه نیستند و اکثر افعال و اعمال بدون قصد و علم خاص صورت می گیرند؛ یعنی هر چند در اقدام به فعل نوعی اراده وجود دارد، ولی نتیجه حاصل از آن یا اثر مترتب بر آن همیشه مقصود و منظور نیست.
اضرار و تغریر نیز از این دسته اند. بنابراین، هرگاه شخصی دیگری را با تحریض تحریک و یا توصیف در معرض ضرری قرار بدهد، ضامن خواهد بود، هر چند در ارتکاب این اعمال تصور می کرده برای مغرور نفعی وجود خواهد داشت.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
