در صورتی که اقرار کننده به دنبال اقرار خویش استثنایی ذکر کند، اگر استثنا از کلام مثبت باشد، وی به باقیمانده مستثنی منه ملزم میگردد و اگر استثنا از کلام منفی باشد به خود مستثنی ملزم می شود، مثلا اگر بگوید: این خانه ای که در اختیار من است ملک زید است به جز فلان اطاق، تنها نسبت به بقیه خانه اقرار کرده است و یا اگر بگوید: من به زید ۱۰ میلیون ریال به جز یک میلیون ریال بدهکارم، تنها به ۹ میلیون ریال ملزم می گردد. در مقابل اگر بگوید: این خانه از زید نیست به جز فلان اطاق و یا بگوید زید از من طلبکار نیست به جز یک میلیون ریال تنها به اطاق مزبور یا یک میلیون ریال اقرار شده است. در این امر تفاوتی ندارد که مستثنی از جنس مستثنی منه باشد همچون مثال بالا یا آنکه از جنس دیگر باشد چنانکه اقرار کننده بگوید: ۱۰ میلیون ریال مگر صد دلار مدیونم که در این صورت ارزش ریالی صد دلار از ۱۰ میلیون ریال کسر می گردد و اقرار کننده به باقیمانده آن ملزم می گردد. (۱)
اگر کسی به امری اقرار کند و سپس تمامی آن را استثنا نماید استثنا باطل است و اقرار کننده به تمام آنچه اقرار کرده ملزم م. ب.. فقیهان از این نوع استثنا با عنوان استثنای کل از کل (۲) یا استثنای مستوعب» (۳) یا استثنای مستغرق (۲) یاد می کنند، چنانکه کسی بگوید: این یک میلیون ریال مال فلانی است به جز یک میلیون ریال علت بطلان آن است که این موارد در واقع استئنا نیست بلکه ابطال کلام پیشین است و به منزله رجوع از اقرار است و رجوع از اقرار هم نسبت به حق الناس باطل و بدون اثر است. (۵)
نک: المبوط سرخی ج ۱۸، ص ۸۷ به بعد. مفتاح الکرامة؛ ج ۹، ص ۲۹۷ به بعد. بدایع الصنایع ج ۷، ص ۲۱۰ مجمع الانهر داماد افندی، ج ۲، ص ۲۹۷. تحریر الاحکام، ج ۲، ص ۱۱۷، س آخر.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
