استصحاب

استصحاب یا استصحاب حال به معنای حکم به بقای آن چیزی است که پیش از این به آن یقین داشته‌ایم. این قاعده از مباحث محوری در اصول فقه و بخش اصول عملیه محسوب می‌شود. در حقیقت، استصحاب زمانی جاری می‌گردد که مکلّف نسبت به حکم یا موضوعی یقین سابق داشته و اکنون در بقای آن دچار شک شده باشد. شرایط استصحاب عبارتند از: • وجود یقین به حالت سابق و شک در بقای آن. • وحدت متعلق یقین و شک به گونه‌ای که بر یک موضوع واحد تعلق گیرند. • تقدم زمانی متیقن بر مشکوک و اتصال زمان شک به زمان یقین. • برخورداری مستصحب از اثر شرعی و عملی مستقیم. تقسیمات متعددی برای استصحاب به اعتبار مستصحب ذکر شده است که شامل امور وجودی، عدمی و احکام تکلیفی یا وضعی می‌شود. منشأ شک در استصحاب ممکن است اشتباه در امور خارجی یا تردید در حکم شرعی باشد. فقیهان همچنین درباره جاری شدن این اصل در صورت شک در مقتضی یا رافع، دیدگاه‌های متفاوتی ابراز داشته‌اند. درباره حجیت استصحاب اقوال گوناگونی وجود دارد که مشهورترین آن‌ها حجیت مطلق بر اساس روایات معتبر است. این اصل به دلیل داشتن جنبه احراز واقع، نسبت به سایر اصول عملی مقدم است و موضوع آن‌ها را از بین می‌برد. جریان استصحاب منوط به عدم وجود اماره یا اصل عملی حاکم بر آن است تا شک در بقا پابرجا بماند.