استطاعت (فقه): اقسام استطاعت

استطاعت بر دو گونه است: قدرت عقلی بر انجام مناسک حج را (اعم از پیاده و سواره، به آسانی و دشواری، با عزّت و ذلّت ) استطاعت عقلی گویند. قدرت ویژه‌ای که شارع مقدس ، آن را در وجوب حج معتبر دانسته است و بدون حصول آن (هرچند قدرت عقلی محقّق باشد) حج واجب نمی‌گردد؛ و چنانچه انجام گیرد، از حجة‌الاسلام کفایت نمی‌کند. لکن «اگر حج‌ بر او مستقر شود - به اینکه شرایط حج کامل باشد و در رفتن به حج اهمال نماید تا اینکه همه شرایط یا بعضی از آن‌ها از دست برود - باید به هر شکلی که می‌تواند حج را انجام دهد و اگر فوت کند چنانچه ترکه‌ای داشته باشد واجب است از طرف او قضا شود و تبرّع از او صحیح م. ب. و بنا بر اقوی استقرار حج در صورتی تحقق می‌یابد که شرایط حج نسبت به استطاعت ‌ مالی، بدنی و طریقی، تا زمانی که بتواند به وطنش برگردد باقی بماند و اما نسبت به عقل همین‌که تا آخر اعمال حج باقی باشد کفایت می‌کند. و اگر فقط عمره یا فقط حج به عهده او مستقر شود مثل کسی که وظیفه‌اش حج افراد یا قران است، سپس استطاعتش از بین برود - حکم او هم همان است که گذشت - که به هر وجهی که می‌تواند باید انجام دهد، و در صورت فوت باید از طرف او قضا شود.» منبع: العروة الوثقی، ج۲، ص۴۲۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۰۱، کتاب الحج، القول فی شرائط وجوب حجة الاسلام، مسالة ۵۴