دکترین
استعانت: استعانت از وسایل
استعانت از وسایل: ظاهر، بلکه صریح آیات قرآن ، بر روا بودن یاری جستن از غیر خدا دلالت دارد، بلکه در بعضی آیات ، به کمک گرفتن از غیر خدا امر شده: «وابتَغوا إِلیهِ الوَسیلَة...». و به مؤمنان می‌فرماید: از شکیبایی و نماز یاری جویید: «یأَیّهَا الَّذینَ ءَامَنوا استَعینوا بِالصَّبرِ والصَّلوةِ». ۵.
۱ - مصادیق استعانت انبیاء از وسایل و در برخی دیگر، این کار به پیامبران و غیر ایشان نسبت داده شده است، چنان‌که موسی همکاری برادر خویش هارون را از خداوند درخواست می‌کند:«واجعَل لِی وَزیرًا مِن أَهلِی هرونَ أخِی». و خداوند نیز به اجابت آن، وعده می‌دهد:«سَنشُدُّ عَضُدکَ بِأخیکَ». هنگامی‌که عیسی (علیه السلام) کفر بنی اسرائیل را دریافت (و فهمید که قصد کشتن او را دارند)گفت: یاران من در راه خدا چه کسانی‌اند: «فَلمّا أَحسَّ عیسی مِنهم الکُفرَ قالَ مَن أَنصاری إِلی اللّه». حضرت لوط نیز از قوم خود کمک خواست: «أَلیسَ مِنکُم رَجلٌ رَشیدٌ». ذوالقرنین نیز گفت: مرا با نیرویی یاری کنید تا میان شما و آنها سدّی استوار قرار دهم: «فَأَعینونِی بِقُوّة أَجعَل بَینکُم و بَینهُم رَدماً». و در آیه‌ای نیز خداوند می‌فرماید: ( اگر مسلمانانی که موفق به هجرت نشده‌اند) از شما در راه دین یاری خواستند، آنان را یاری کنید: «و إِن استَنصَروکُم فِی‌الدّینِ فَعلیکُم‌النَّصرُ». برخی در جواز استعانت از غیر خدا، به آیه «تَعاوَنوا عَلی‌البِرّ والتَّقوی» نیز استناد کرده‌اند. ۵.
۲ - لزوم استعانت از وسایل پس یاری خواستن از وسایل نه تنها جایز بلکه طبق آیه ۱۵۳ سوره بقره لازم است، افزون بر این، ضرورت اقتضا دارد که انسانها در امور زندگی از یکدیگر یاری بجویند و شیوه همیشگی مسلمانان و غیرمسلمانان نیز همین بوده است. ۵.
۳ - نظر فقهاء در مورد استعانت از وسایل برخی مفسران ، در ذیل آیات ۳۰-۲۸ سوره آل عمران آورده‌اند که بیشتر مذاهب چهارگانه اهل سنت ،یاری طلبیدن از کفار را برای مبارزه با گروه دیگری از کافران ، جایز دانسته‌اند. ۵.
۴ - ملاک استعانت از وسائل مفسران برای جمع میان آیاتی که استعانت را به یاری جستن از خدا منحصر می‌داند و آیاتی که به استعانت از غیر خدا فرمان داده یا آن را تجویز کرده است، راههایی را ذکر کرده‌اند: ۵.۴.
۱ - استعانت از وسایل همان استعانت از خدا ۱. نه غیر آن، بنابراین، یاری خواستن از غیر حق با حصر حقیقی استعانت در وی منافاتی ندارد. ۵.۴.
۲ - امر خداوند به استعانت از وسایل ۲. چون امر به استعانت از غیر خدا، از جانب خدا صادر شده، هیچ منافاتی با حصر استعانت از خدا ندارد. ب. ت. ب. اینکه اشتغال به مناجات با خدا از راه نماز و پیشه کردن صبر که خدا بدانها امر کرده، از مصادیق استعانت از خدای‌سبحان است؛ نه یاری خواستن از غیر‌خدا ، افزون بر این، قدرت مستعان بر انجام‌دادن و ادامه هر کاری، از قدرت خدا ناشی می‌شود، پس ریشه کمک‌خواستن از غیر خدا و یاری بخشیدن او به خدا باز‌می‌گردد.
منبع: مائده/سوره۵، آیه۳۵ · بقره/سوره۲، آیه۱۵۳ · طه/سوره۲۰، آیه۲۹ · قصص/سوره۲۸، آیه۳۵ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۵۲ · هود/سوره۱۱، آیه۷۸ · کهف/سوره۱۸، آیه۹۵ · انفال/سوره۸، آیه۷۲ · مائده/سوره۵، آیه۲ · التحریر و التنویر، ج۱، ص۱۸۶ · تفسیر سید مصطفی خمینی، ج۱، ص۴۱۴ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۳۰-۲۸ · المنیر، ج۳، ص۲۰۳ · منتهی المطلب، ج۲، ص۹۰۶ · جواهرالکلام، ج۲۱، ص۳۴۶ · تفسیر سوره حمد، ص۶۰ · تسنیم، ج۱، ص۴۴۵ـ۴۴۴ · تفسیر نور، ج۱، ص۱۲۱ · تفسیر سید مصطفی خمینی، ج۱، ص۴۱۳ · من وحی القرآن، ج۱، ص۲۱ـ۷۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.