استقرار بنا و تاسیسات در عرصه محل — برخی از نویسندگان و مفسرین مقررات اجرایی

گاه در عرصه محل اجرای حکم خلع ید، بنا و تاسیساتی دیده می شود که تکلیف آنها در حکم مشخص نشده است. بیگمان چنانچه حکم خلع ید همراه با قلع بنا و برچیدن هر گونه تاسیسات و اعیان مستقر در آن باشد، اجرای حکم چندان دشوار نخواهد بود. اما در شرایطی که تکلیف اعیان و تاسیسات مستقر در حکم نیامده، دادورز در اجرا با ابهام و سرگردانی روبرو خواهد شد. برخی از نویسندگان و مفسرین مقررات اجرایی پیشنهاد داده اند؛ به منظور پرهیز از مشکلات اجرای احکام خلع ید، رویه قضایی نباید جز در برخی موارد دعوای خلع ید را بدون اقامه دعوای تعیین تکلیف نسبت به مستحدثات مانند قلع آن استماع نماید. گذشته از آنکه موارد درخور پذیرش دعوا در چنین وضعی مبهم می ماند، کاربرد این پندار درنگ پذیر است. زیرا چه بسا خوانده دعوا در اثنای دادرسی مبادرت به احداث بنا در ملک موضوع دعوای خلع ید نماید و پیش از طرح دعوا چنین بنایی در محل نبوده و بنابراین لحوق آن به خواسته اصلی منتفی باشد. از سویی استفاده از نهاد تأمینی دستور موقت هم اختیاری ۱ - رف: دیدگاه مشورتی ش ۷/۸۳/۹۳۰۷ مورخ ۱۳۸۳/۱۲/۱۲ اداره کل حقوقی قوه قضاییه در هماهنگی با این دیدگاه و ملاک مواد ۸۱ و ۸۲ قا.ام. - خدا بخشی دکتر عبدالله همان منبع، ص ۱۶۲. است و رویه قضایی نمی تواند خواهان را وادار به درخواست موقتی و ابتدایی با عنوان جلوگیری از اقدام خوانده به احداث اعیانی یا مستحدثات در عین موضوع دعوا نماید. جلوگیری از اقدام خوانده به احداث اعیانی یا مستحدثات در عین موضوع دعوا نماید. گاه نیز پس از اتخاذ تدابیر تحقیقی چون معاینه محل و کارشناسی یا پیگیری جریان ثبتی محل، احداث بنا صورت می یابد و همینطور در مواردی پس از صدور حکم و در فاصله آن تا اجرای حکم بنایی در محل برپا داشته می شود. این نمونه ها نشان می دهد که نمی توان برای این مشکل با پیشنهاد تنقیح خواسته و پوشش اعیانی مستقر در محل راه حل پیدا کرد.