اسراف در قرآن: رابطه اسراف و اتلاف مالکیت

در اسلام مالکیتی که از راه‌های مباح حاصل شده باشد محترم شمرده شده است و جز در مواردی خاص که در فقه اسلامی مقرر شده از مالک سلب مالکیت نمی‌شود. در این جا لازم است این نکته روشن شود که مالک حق اتلاف را ندارد و حق تصرف تا مرز اتلاف پیش نمی‌رود، اگر مالک بخواهد ملک خویش را تلف کند نوعی «اعراض» تلقی می‌شود به طوری که آن مال بکلی از مالکیت او خارج می‌شود و رابطه مالکیت شخص با آن چیز از بین می‌رود. «اعراض» یکی از عوامل سلب مالکیت است. اتلاف مال گناه است و تلف کننده اصولا در ملک خداوند تصرف نابجا کرده است. به عنوان مثال: شخصی از بالای پشت بام لیوان خ. ر. ب. قصد شکستن می‌اندازد. این بحثی حقوقی است که در فقه نیز مطرح است، شخص پرتاب کننده لیوان رابطه مالکیت خود را با لیوان قطع کرده است و این «اعراض» نام دارد در حالی که اگر او حق داشت شاهد تلف شدن مال خویش باشد این رابطه قطع نمی‌شد و قطع شدن رابطه مالکیت به صرف این عمل بدین معنی است که او حق اتلاف ندارد. با اولین اقدام شخص «برای اتلاف مال خود» دو مساله به وجود می‌آید: یک گناه تکلیفی و دیگر اثر حقوقی که همان قطع مالکیت اوست به گونه‌ای که اگر فرد دیگری آن مال را از تلف شدن نجات دهد مالک آن می‌گردد.