دکترین
اِسْلام (مفردات‌قرآن): کاربردها
به مواردی از اِسْلام که در قرآن به کار رفته است، اشاره می‌شود: أَسْلَمَ (آیه ۸۳ سوره آل عمران)" name="_ أَسْلَمَ (آیه ۸۳ سوره آل عمران)" title=" أَسْلَمَ (آیه ۸۳ سوره آل عمران)" >۲.
۱ - أَسْلَمَ (آیه ۸۳ سوره آل عمران) ( وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ... ) «آن که در آسمان‌ها و زمین است به او منقاد و مطیع‌اند....» أَسْلَما (آیه ۱۰۳ سوره صافات)" name="_ أَسْلَما (آیه ۱۰۳ سوره صافات)" title=" أَسْلَما (آیه ۱۰۳ سوره صافات)" >۲.
۲ - أَسْلَما (آیه ۱۰۳ سوره صافات) ( فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِینِ ) «چون هر دو به دستور خدا تسلیم و منقاد شدند و او را به پیشانی در تل خوابانید.» أَسْلِمْ - أَسْلَمْتُ (آیه ۱۳۱ سوره بقره)" name="_ أَسْلِمْ - أَسْلَمْتُ (آیه ۱۳۱ سوره بقره)" title=" أَسْلِمْ - أَسْلَمْتُ (آیه ۱۳۱ سوره بقره)" >۲.
۳ - أَسْلِمْ - أَسْلَمْتُ (آیه ۱۳۱ سوره بقره) ( إِذْ قالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِینَ ) (و یاد آورید هنگامى را که پروردگارش به او فرمود: اسلام بیاور و در برابر حق، تسلیم باش. او فرمان پروردگار را از جان و دل‌پذیرفت؛ و گفت: در برابر پروردگار جهانیان، تسلیم شدم.) أَسْلَمْنا (آیه ۱۴ سوره حجرات)" name="_ أَسْلَمْنا (آیه ۱۴ سوره حجرات)" title=" أَسْلَمْنا (آیه ۱۴ سوره حجرات)" >۲.
۴ - أَسْلَمْنا (آیه ۱۴ سوره حجرات) ( قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمانُ فِی قُلُوبِکُمْ ... ) «اعراب بادیه‌نشین می‌گفتند: ایمان آوردیم آنچه می‌گوئیم در دل داریم و دلمان به آن مطمئن و آرام است. در جواب آمده: بگو ایمان نیاورده‌اید بلکه بگوئید تسلیم شده‌ایم یعنى اسلام را قوى دیده و با آن در حال جنگ نیستیم و تسلیم هستیم.» گاهى از اسلام، تسلیم ظاهرى مراد است نه تسلیم و انقیادی که از علم و یقین ناشى می‌شود بلکه یکى از طرفین خود را زبون و فاقد قدرت دیده به ظاهر منقاد می‌شود و آن از نظر قرآن ارزشى ندارد نظیر آیه فوق. مُسْتَسْلِمُونَ (آیه ۲۶ سوره صافات)" name="_ مُسْتَسْلِمُونَ (آیه ۲۶ سوره صافات)" title=" مُسْتَسْلِمُونَ (آیه ۲۶ سوره صافات)" >۲.
۵ - مُسْتَسْلِمُونَ (آیه ۲۶ سوره صافات) ( بَلْ هُمُ الْیَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ ) (ولى آنان در آن روز در برابر قدرت خدا تسلیمند.) در این آیه نیز تسلیم ظاهری مراد است. و شاید استفهام براى زیادت تسلیم بوده باشد. الْإِسْلامُ (آیه ۱۹ سوره آل عمران)" name="_ الْإِسْلامُ (آیه ۱۹ سوره آل عمران)" title=" الْإِسْلامُ (آیه ۱۹ سوره آل عمران)" >۲.
۶ - الْإِسْلامُ (آیه ۱۹ سوره آل عمران) ( إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ ... ) (دین در نزد خدا، اسلام است. و کسانى که کتاب آسمانى به آنان داده شد، با یکدیگر اختلاف نکردند، مگر بعد از آگاهى و از روى ستم و حسدورزى....) الْإِسْلامِ (آیه ۸۵ سوره آل عمران)" name="_ الْإِسْلامِ (آیه ۸۵ سوره آل عمران)" title=" الْإِسْلامِ (آیه ۸۵ سوره آل عمران)" >۲.
۷ - الْإِسْلامِ (آیه ۸۵ سوره آل عمران) ( وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دِیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ ... ) (و هر کس جز اسلام و تسلیم در برابر فرمان حقّ، آیینى براى خود انتخاب کند، از او پذیرفته نخواهد شد....) الْإِسْلامَ (آیه ۳ سوره مائده)" name="_ الْإِسْلامَ (آیه ۳ سوره مائده)" title=" الْإِسْلامَ (آیه ۳ سوره مائده)" >۲.
۸ - الْإِسْلامَ (آیه ۳ سوره مائده) ( وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً ... ) (و اسلام را به عنوان آیین جاودان شما پذیرفتم....) ۲.۸.
۱ - توضیح تکمیلی اسلام هر چند مخصوص شریعت حضرت رسول (صلى‌الله‌علیه‌وآله) شده ولى تمام ادیان اسلام‌اند و پیامبران از مردم جز تسلیم شدن به خدا و انقیاد، چیزى نخواسته‌اند. آیه اول این حقیقت را روشن می‌کند: دین در نزد خدا فقط اسلام و انقیاد به خداست. و اختلاف اهل کتاب از روى جهل و نادانى نیست بلکه دانسته و از روى حسد اختلاف کرده‌اند و گرنه می‌دانند که دین خضوع به اراده حق و انقیاد به آن است و می‌دانند که این دین حق است و جز تسلیم شدن به خدا نیست آنها دانسته به آیات حق کافر می‌شوند. در سوره آل‌عمران از آیه ۸۱ میثاق پیامبران در تصدیق یکدیگر و انقیاد اهل آسمان‌ها و زمین، بیان شده و سپس فرموده: بگو به خدا و به آنچه بر ما و بر ابراهیم ، اسمعیل ، اسحق ، یعقوب ، اسباط ، موسی ، عیسی ، و سایر پیامبران نازل شده ایمان آوردیم و تسلیم شدیم و همه را پیامبر خدا می‌دانیم و آنگاه فرموده: ( وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دِیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ .... ) (و هر کس جز اسلام و تسلیم در برابر فرمان حقّ، آیینى براى خود انتخاب کند، از او پذیرفته نخواهد شد....) ۲.
۹ - فرق اسلام و ایمان نظر به اصل لغت: اسلام ناشى از ایمان و نتیجه آن است که ایمان از امن و آرامش قلب است، مؤمن کسى است که عقاید حقه را تصدیق کند و قلبش درباره آنها آرام و مطمئن و بى تشویش باشد. ( إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتابُوا ... ) (مؤمنان واقعى تنها کسانى هستند که به خدا و پیامبرش ایمان آورده‌اند، سپس شک و تردیدى به خود راه نداده....) «ریب» چنانکه گفته‌ایم قلق و اضطراب و تشویش قلب است. (ببینید: ریب (مفردات‌قرآن) ) چنین کسى قهرا به آنچه می‌داند تسلیم و منقاد می‌شود. و انقیاد در بیشتر موارد توأم با عمل و یا عین عمل است. در آیه ( وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِیماناً وَ تَسْلِیماً ) (و این موضوع جز بر ایمان و تسلیم آنان نیفزود.) به هر دو از ایمان و اسلام توجّه شده است. یعنى: آن پیش آمد هم تصدیق و اطمینان قلبى و هم انقیادشان را در مقابل فرمان حق افزود. اگر گوئى: اکنون که اسلام ناشى از ایمان است پس چرا در آیه ( إِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِماتِ وَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِناتِ ... أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِیماً ) (به یقین، مردان مسلمان و زنان مسلمان، مردان با ایمان و زنان با ایمان، ... خداوند براى همه آنان آمرزش و پاداش عظیمى فراهم ساخته است.) و آیه ( عَسى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَکُنَّ أَنْ یُبْدِلَهُ أَزْواجاً خَیْراً مِنْکُنَ مُسْلِماتٍ ، مُؤْمِناتٍ، قانِتاتٍ، تائِباتٍ، عابِداتٍ، سائِحاتٍ، ثَیِّباتٍ وَ أَبْکاراً ) (اى همسران پیامبر اگر او شما را طلاق دهد، امید است پروردگارش به جاى شما همسرانى بهتر براى او قرار دهد، همسرانى مسلمان، مؤمن، متواضع، توبه‌کننده ، عبادت‌کار، هجرت‌کننده، زنانى غیرباکره و باکره .) مسلمات از مؤمنات پیش افتاده است و لازم بود که مؤمنات پیش آید که ایمان نسبت به اسلام در حکم مقدمه است؟ گوئیم: به نظر می‌آید که این از اهمیت اسلام باشد چون ایمان بدون اسلام و انقیاد فائده‌اى ندارد مگر در بعضى موارد که به انقیاد و عمل اصلا مجالى نباشد. به نظر من در تمام آیاتی که « آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ » آمده، « آمَنُوا » مبیّن ایمان و تصدیق قلبى و « عَمِلُوا الصَّالِحاتِ » مبیّن اسلام و انقیاد است که انقیاد را اگر عین عمل هم ندانیم از عمل قابل انفکاک نیست. و آنها همه در جاى «آمنوا و اسلموا» هستند و این هر دو مقام عبودیّت و بندگى را مجسّم می‌کنند. این فرق که درباره ایمان و اسلام گفته شد. راجع به اصل لغت و بعضى از موارد قرآن بود ولى در بسیارى از آیات ایمان به عنى اسلام و اسلام به معنى هر دو به کار رفته است. مثل ( فَقالُوا أَ نُؤْمِنُ لِبَشَرَیْنِ مِثْلِنا وَ قَوْمُهُما لَنا عابِدُونَ ) (آنها گفتند: آیا ما به دو بشر همانند خودمان ایمان بیاوریم، درحالى که قوم آنها ما را مى‌پرستند (و بردگان ما هستند)؟!) مراد از ایمان در آیه ظاهرا تسلیم است یعنى آیا به دو نفر که مثل ما بشراند تسلیم و مطیع شویم حال آنکه قومشان نوکران مااند، و غرض آن نیست که حاضر نیستیم درباره معجزات آن دو فکر کنیم تا ایمان بیاوریم. همچنین است در آیات ( وَ إِذا قِیلَ لَهُمْ آمِنُوا کَما آمَنَ النَّاسُ ... ) (و هنگامى که به آنان گفته شود: ایمان آورید، همانگونه که سایر مردم ایمان آورده‌اند!...) ( وَ قُلْ آمَنْتُ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ کِتابٍ ... ) (و بگو: به تمام کتاب‌هایى که خدا نازل کرده ایمان آورده‌ام....) ( أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْکِتابِ وَ تَکْفُرُونَ بِبَعْضٍ ... ) (آیا به بعضى از دستورات کتاب خدا ایمان مى‌آورید، و به بعضى کافر مى‌شوید؟!...) و بیشتر آیات دیگر. و آیاتی که در آنها مسلمون، مسلمات، مسلم، اسلم، و اسلموا آمده ایمان در همه منظور است و همه با ایمان یکى‌اند جز در آیاتی که ایمان و اسلام هر دو ذکر شده است نحو مُسْلِمُونَ (آیه ۵۲ سوره مؤمنون)" name="_ مُسْلِمُونَ (آیه ۵۲ سوره مؤمنون)" title=" مُسْلِمُونَ (آیه ۵۲ سوره مؤمنون)" >۲.۹.
۱ - مُسْلِمُونَ (آیه ۵۲ سوره مؤمنون) ( آمَنَّا بِاللَّهِ وَ اشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ) (به خدا ایمان آوردیم؛ و تو نیز گواه باش که ما اسلام آورده‌ایم.) تَسْلِیماً (آیه ۲۲ سوره احزاب)" name="_ تَسْلِیماً (آیه ۲۲ سوره احزاب)" title=" تَسْلِیماً (آیه ۲۲ سوره احزاب)" >۲.۹.
۲ - تَسْلِیماً (آیه ۲۲ سوره احزاب) ( وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِیماناً وَ تَسْلِیماً ) (و این موضوع جز بر ایمان و تسلیم آنان نیفزود.) الْمُسْلِمِینَ - الْمُسْلِماتِ (آیه ۳۵ سوره احزاب)" name="_ الْمُسْلِمِینَ - الْمُسْلِماتِ (آیه ۳۵ سوره احزاب)" title=" الْمُسْلِمِینَ - الْمُسْلِماتِ (آیه ۳۵ سوره احزاب)" >۲.۹.
۳ - الْمُسْلِمِینَ - الْمُسْلِماتِ (آیه ۳۵ سوره احزاب) ( إِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِماتِ وَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِناتِ ... ) (به یقین، مردان مسلمان و زنان مسلمان، مردان با ایمان و زنان با ایمان، ...) مُسْلِماتٍ (آیه ۵ سوره تحریم)" name="_ مُسْلِماتٍ (آیه ۵ سوره تحریم)" title=" مُسْلِماتٍ (آیه ۵ سوره تحریم)" >۲.۹.
۴ - مُسْلِماتٍ (آیه ۵ سوره تحریم) ( عَسى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَکُنَّ أَنْ یُبْدِلَهُ أَزْواجاً خَیْراً مِنْکُنَ مُسْلِماتٍ ، مُؤْمِناتٍ، قانِتاتٍ، تائِباتٍ، عابِداتٍ، سائِحاتٍ، ثَیِّباتٍ وَ أَبْکاراً ) (اى همسران پیامبر اگر او شما را طلاق دهد، امید است پروردگارش به جاى شما همسرانى بهتر براى او قرار دهد، همسرانى مسلمان، مؤمن، متواضع، توبه‌کننده ، عبادت‌کار، هجرت‌کننده، زنانى غیرباکره و باکره .)
منبع: تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۳، ص۵۱۹ · تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۲۳۱ · ترجمه قرآن، ص۲۰ · تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۴۹۱ · ترجمه قرآن، ص۴۴۷ · ترجمه قرآن، ص۵۲ · ترجمه قرآن، ص۶۱ · ترجمه قرآن، ص۱۰۷ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۸۱ · ترجمه قرآن، ص۵۱۷ · ترجمه قرآن، ص۴۲۰ · ترجمه قرآن، ص۴۲۲ · ترجمه قرآن، ص۵۶۰ · ترجمه قرآن، ص۳۴۵ · ترجمه قرآن، ص۳ · ترجمه قرآن، ص۴۸۴ · ترجمه قرآن، ص۱۳ · ترجمه قرآن، ص۵۶
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.