اسماء الهی در قرآن: عدد اسماء الحسنی و تفسیر آنها

در روایات متعددی که از طرق اهل بیت (علیهم‌السّلام) و اهل سنت رسیده، تعداد اسماء حسنی نود و نه شمرده شده است. از جمله در روایت معروفی از پیغمبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌خوانیم که فرمود: ان له تسعة و تسعین اسما (ماة الا واحدا) من احصاها دخل الجنة، انه وتر یحب الوتر: « خداوند نود و نه اسم (یکصد الا یک اسم) دارد، هر کس آنها را شمارش کند وارد بهشت می‌شود، خداوند «فرد» است و «فرد» را دوست دارد.» (این روایت در « در المنثور » از صحیح بخاری و مسلم و مسند احمد و سنن ترمذی و کتب متعدد معروف دیگری نقل شده است. (توجه به این نکته لازم است که نام‌هایی که در حدیث فوق آمده یکصد نام است و از آنجا که الله که جامع همه این صفات است به حساب نیامده، مجموع اسماء حسنی ۹۹ قسم شمرده شده بعضی نیز گفته‌اند الرائی نسخه بدل الرئوف است.) البته در بعضی از روایات عدد اسماء الهی بیش از این ذکر شده، و حتی در بعضی از دعاها مانند دعای جوشن کبیر عدد نا‌های مقدس او به‌یک هزار بالغ شده است، و منافاتی میان این روایات نیست، زیرا همان گونه که اشاره کردیم عدد نود و نه به اسماء و صفاتی اشاره می‌کند که ویژگی و اهمیت بیشتری دارد. اما همانگونه که گفتیم تعبیر روایات در این باره‌یکسان نیست. بار دیگر یادآور می‌شویم که قسمتی از این اوصاف از قبیل اوصاف کمالیه ذاتیه خداوند است (صفات جمال) و قسمتی از قبیل اوصافی است که هرگونه نقص را از ذات مقدسش دور می‌شمرد (اوصاف جلال) و قسمت زیادی از آن صفاتی است که از ناحیه افعال او مشتق شده ( صفات فعل ). در ضمن تعدادی از این صفات از نظر معنی با یکدیگر قریب الافق است، هر چند تفاوت‌های ظریف و دقیق غالبا در میان آنها پیدا می‌شود. منبع: در المنثور، ج۳، ص۶۱۴ · شیخ صدوق، توحید، ص۱۹۴ · شیخ صدوق، توحید، ص۱۹۵-۲۱۷