دکترین
اسماء و صفات الهی: نظر متکلمان درباره صفات خدا
با این حال این اختلاف نظر در میان متکلمان هست که آیا اساساً خداوند دارای اسم یا صفتی هست؟ و آیا از صفات الهی می‌توان به معنایی پی‌برد؟ برخی نه تنها وجود صفت برای خداوند را نپذیرفته‌اند، بلکه اعتقاد به آن را ناروا و نوعی بدعت پنداشته‌اند. گروهی نیز درصدد بر آمده‌اند تا آگاه شوند چنین بدعتی از سوی چه کسی بنیان نهاده شده و برای اولین‌بار چه شخصی خداوند را به صفتی موصوف کرده است. برخی در زمینه وجود اسم و صفت برای خداوند سه قول نقل کرده‌اند:
۱. وجود اسم برای خداوند و عدم وجود صفت برای او. ۲. عکس قول اول.
۳. وجود اسم و صفت برای خداوند. ناقل، خود نظر اخیر را پذیرفته و نظر اول را مردود دانسته است. وی نظر دوم را به کسانی نسبت می‌دهد که معتقدند حقیقت خداوند برای بشر قابل شناخت نیست و ازاین‌رو اسم ندارد. برخی عارفان نیز توحید حقیقی را تنها در سایه نفی صفات از خداوند میسّر دانسته و معتقدند بازگشت همه صفات حسنای الهی به معانی سلبی است و مراد از آن اوصاف، نفی مقابل‌های آن و سلب نقایص است. شاید بتوان گفت اختلاف نظر یاد شده درباره وجود اسم و صفت برای خداوند اهمیت چندانی ندارد، زیرا اولاً اغلب متکلمان (اعم از شیعه ، معتزله و اشاعره ) و فیلسوفان ، خداوند را دارای اسم و صفت می‌دانند؛ ثانیاً و مهم‌تر اینکه در روایات و ادعیه، اسامی بسیاری برای خداوند به‌کار رفته است؛ در برخی روایات به ۹۹ اسم خداوند و در برخی دیگر به ۳۶۰ و در دعای جوشن کبیر به ۱۰۰۰ اسم او اشاره شده که البتّه نشان حصر در این روایات یافت نمی‌شود. در برخی روایات خداوند دارای ۴۰۰۰ اسم دانسته شده است.
منبع: الفصل، ج۲، ص۱۲۰ · مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۴۸۳ · شرح اسماء الله الحسنی، ص۲۶- ۳۵ · شرح توحید صدوق، ج۱، ص۱۱۶ · مصباح‌الهدایه، ص۲۲- ۲۷ · مذاهب الاسلامیین، ج۱، ص۱۴۷- ۱۴۸ · شرح المقاصد، ج۴، ص۶۹ · کشف المراد، ص۲۸۱ · سرمایه ایمان، ص۵۱ · اللوامع الالهیه، ص۱۳۰- ۱۳۲ · المبدأ و المعاد، ص۳۱ · اسفار، ج۶، ص۱۳۳- ۱۴۳ · شرح منظومه، ص۵۴۳ · اخلاق، ص۱۳- ۶۴ · التوحید، ص۱۹۴ · الکافی، ج۱، ص۱۱۲ · المیزان، ج۸، ص۳۶۳ · عوالی اللئالی، ج۴، ص۱۰۶
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.