وی از اعیان فقها، ادبا، متکلمان امامیه و از بزرگان روایی عصر خود و از مشایخ برجسته و مورد اعتماد محسوب میشود که در دیانت و فقاهت و وثاقت و زهد گوی سبقت از همگنان ربوده است. چهره ظاهری او نیز به محاسنش افزوده بود: او فردی تنومند و سفید چهره بود که آثار سجود بر پیشانی مبارکش نقش بسته بود. (گفتنی است که وی در جامعه به علاقمندی به ائمه و مکتب آنها شهره بود. حضرت صادق (علیهالسّلام) از باب تقیّه گاهی او را مذمّت میکرد تا او را از شرّ دشمنان برهاند.
البته برخی از روایات ذامّه نیز سندشان ضعیف است لذا صدور آنها از ناحیه معصوم (علیهالسّلام) قابل اثبات نیست.) تعابیر بلندی که در اینگونه روایات به چشم میخورد بیانگر نقش والای او در حفظ مواریث و احادیث آل علی و انتقال آن به طبقات بعد است. شرححال نویسان در ستایش وی و بیان مراتب علمی و فضایل او سخن گفته و حدیثها آوردهاند؛ از موثقان شمرده شده و در آنچه روایت میکند، صادق و درستگفتار است. از اعاظم فقه و حدیث شیعه و از حواریون حضرت باقر (علیهالسّلام) بوده است.
بنابر نقل بعضی منابع دینی نسبت به حضرت صادق (علیهالسّلام) دوستترین مردم از زندگان و مردگان و محبوبترین اصحاب حضرت باقر (علیهالسّلام) بود. یکی از چهار تنی است که به نجبا، امنای حلال و حرام الهی، اوتاد ارض، اعلام دین، سابقین، مقرّبین و قائمان به قسط و عدالت توصیف شدهاند و تصریح شده که در نبود ایشان آثار نبوّت مندرس و منقطع میشد. اصحاب و یاران ائمه (علیهمالسّلام) نیز به مکانت علمی و موقعیت برتر او اعتراف داشتند. فردی در حضور جمیل بن دراج ـ از فقها و محدثان نامی شیعه ـ محضر پرفیضش را ستود؛ جمع کثیری از متکلمان شیعه در زمره شاگردان او هستند.
و طبق نقل کتاب مفتاح الکتب الاربعة ، روایاتی که به مباشرت از معصوم (علیهالسّلام) در کتب اربعه دارد، هزار و دویست و پنجاه و چهار روایت است. زراره، شش پسر داشته است: رومی و عبداللّه ـ که از راویان ثقهاند ـ و حسن و حسین که از اصحاب امام صادق (علیهالسّلام) بودهاند. در تاریخ وفات این مرد بزرگ، اختلافنظر وجود دارد: برخی از محدثان، سال ۱۵۰ هـ. را تاریخ رحلت زراره دانستهاند، اما بیشتر دانشمندان، سال ۱۴۸ هـ. افقه و اورع و عابدترین مردم زمان خود بود و از معروفترین و مقربترین یاران امام باقر و امام صادق (علیهالسّلام).
وی همچنین مرجع خاص و عام کوفیان بود و بسیار اتفاق میافتاد که پیشوایان عامه نیز از دانش این فقیه پاکسرشت استفاده میکردند. فرمود: «چرا از محمدبن مسلم نمیپرسی؟ گفت: خدای تو را رحمت کند کنیزک تو هستم! به کنار بام آمدم و سرکشیدم زنی را دیدم، چون مرا دید گفت: نوعروس من در موقع زایمان از دنیا رفته فرزندش در شکم او زنده است دستور شرع چیست؟ گفتم: نظیر این مسئله را از امام باقر (علیهالسّلام) پرسیدند، حضرت فرمود: «شکم مرده را بشکافند و فرزند را بیرون آورند» شما نیز چنین کنید.
پس از آن گفتم: من مردی هستم که در زاویه خمول و اختفا بهسر میبرم چه کسی تو را به من راهنمایی کرد؟ به آن زن گفتم: اکنون بهسلامت به خانه خود بازگرد. از گوشه مسجد تنحنحی کردم. طبق نقل مؤلف مفتاح الکتب الاربعة ، روایات نقلشده توسط زراره به مباشرت معصومان (علیهالسّلام) در کتب اربعه ، هزار و سیصد و هفتاد و چهار حدیث است. علمای بزرگ شیعه نیز به ستایش این بزرگمرد پرداختهاند. وفات این مرد بزرگ در سال ۱۵۰ هـ. یا ۱۵۱ هـ. اتفاق افتاده است.
از اصحاب بزرگوار امام باقر و امام صادق (علیهالسّلام) و بسیار موجّه و مورد وثوق بوده است. امام صادق او را از اهلبیت و در زمره بهشتیان معرفی کرده است. پیشوایان دین این راوی بزرگ را در سخنان خود ستودهاند. دانشمندان رجالی نیز در آثار خود او را بسیار تکریم کرده و به صدق و امانت و ورع و دیانت ستودهاند. اگر ایشان نبودند، آثار نبوت منقطع و مندرس میگشت» برید، کتابی داشته است که علی بن عقبه از او روایت میکند. فرزندش قاسم ، نیز از راویان و اصحاب امام صادق (علیهالسّلام) است و کتابی داشته است.
فرزند دیگرش، موسی است که او نیز در زمره راویان حدیث بوده است. سال وفاتش را ۱۵۰ هـ. ثبت کردهاند. او باآنکه نابینا بود ولی بصیرتش او را واداشت تا در مقابل فطحیّه موضع بگیرد و پایههای عقیدتی آنان در زمینه امامت را موردحمله قرار دهد. از آثار اوست: مناسک حج، یوم و لیلة و تفسیر. از خاصّان حضرت باقر و امام صادق (علیهالسّلام) است. او کتابی داشته است که جمعی از راویان آن را روایت میکنند. او قبل از سال ۱۸۳ هـ. زنده بوده است.
طبق نقل مؤلف مفتاح الکتب الاربعة روایاتی که به مباشرت از معصومان (علیهالسّلام) در کتب اربعه دارد حدیث است. او از موالیان و دوستان علی بن موسیالرضا (علیهالسّلام) است. پس از آن در تمجید و ستودن او عنان قلم را رها ساخته و از او حکایتی نقل کرده است که در ضمن آن آمده است: من به خدا روی آوردم و آنچه را داشتم در راه خدمت به مولایم علی بن موسیالرضا (علیهالسّلام) رها ساختم. مسلم به احادیث معروف استدلال میکند. سری سقطی از شاگردان اوست. او در سال ۲۰۰ هـ. رحلت کرد.سال ۲۰۱ و ۲۰۴ نیز گفتهشده است. (برای آگاهی بیشتر درباره او به این منابع مراجعه کنید:) برگرفته از: فصلنامه علوم حدیث، شماره ۶
منبع: تاریخ آل زراره، ص ۳۵ · رجال الکشی، ص ۱۳۸ · معجم رجال الحدیث، ج ۷، ص ۲۴۵ · اختیار معرفة الرجال، ص ۳۴۹ · خلاصة الاقوال، ص ۱۵۲ · رجال النجاشی، ص ۱۷۵، شماره ۴۶۳ · رجال ابن داود، ص ۹۶ · ریحانة الادب، ج ۲، ص ۳۷۱ · اختیار معرفة الرجال، ص ۱۳۲ · رجال النجاشی، ص ۱۳۵ · رسالة ابی غالب الزراری، ص.۲۰۸ · معجم رجال الحدیث، ج ۸، ص۲۵۴ · مفتاح الکتب الاربعة، ج ۱۵، ص ۳۹۷ و مستدرک آن · رجال النجاشی، ص ۱۶۶ · خلاصة الاقوال، ص ۲۰۱ · رسالة ابی غالب الزراری، ص ۸۸ · اختیار معرفة الرجال، ص ۱۴۳ · اضبط المقال، ص ۵۱۱ · رجال الکشی، ص ۱۶۱ · بحارالانوار، ج ۴۷، ص ۴۱۰ · بحارالانوار، ج ۴۶، ص ۳۲۸ · معجم رجال الحدیث، ج ۱۸، ص ۲۶۲ · بحارالانوار، ج ۴۶، ص ۲۹۴ · اختیار معرفة الرجال، ص۳۹۱، شماره ۲۸۰ · مفتاح الکتب الاربعة، ج ۳۰، ص ۴۰۴ و مستدرک آن · اختیار معرفة الرجال، ص ۲۰۶ · رجال النجاشی، ص ۳۲۳ - ۳۲۴ · مجالس المؤمنین، ج ۱، ص ۳۴۰ (مجلس پنجم) · رجال الطوسی، ص ۲۹۴ · اتقان المقال، ص ۱۳۲ · رجال الکشی، ص ۲۱۴ · رجال النجاشی، ص ۳۰۹ · رجال الکشی، ص ۲۱۳ · خلاصة الاقوال، ص ۲۲۸ · معجم رجال الحدیث، ج ۱۴، ص ۳۵۶ · رجال النجاشی، ص ۳۱۳ · رجال النجاشی، ص ۲۹۸ · رجال النجاشی، ص ۳۶۲ · اختیار معرفة الرجال، ص ۵۰۷، شماره ۴۳۱ · معجم رجال الحدیث، ج ۴، ص ۱۹۵-۱۹۷ · رجال النجاشی، ص ۱۱۲ · خلاصة الاقوال، ص۴۸۱ · رجال النجاشی، ص ۴۰۸، شماره ۱۰۸۴ · رجال الکشی، شماره ۴۳۱ و ۴۳۸ · معجم رجال الحدیث، ج ۲۱، ص ۴۴ · الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج ۴، ص ۲۵۱ · معجم رجال الحدیث، ج ۲۰، ص ۷۵ · رجال النجاشی، ص ۴۴۱، شماره ۱۱۸۷ · اتقان المقال، ص ۱۴۷ و ۳۸۴ · کافی، ج ۳، ص ۳۲۳ · رجال النجاشی، ص ۳۲۱، شماره ۸۷۶ · اتقان المقال، ص ۱۱۱ · رجال الکشی، ص ۲۳۸، شماره ۴۳۱ · رجال الطوسی، ص ۱۲۰ · رجال الکشی، ص ۲۱۱ · سفینة البحار، ج ۶، ص ۲۱۲ · مفتاح الکتب الاربعة، ج ۲۳، ص ۳۹۶ · عبدالحسین، ص ۲۷۰ · معجم رجال الحدیث، ج ۱۹، ص ۲۴۹-۲۵۲ · تنقیح المقال فی علم الرجال، انتشارات جهان، ج ۳، ص ۲۲۷
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
