اصطلاحات تجوید: بسمله

«بسمله» مخفف بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم است که در ابتدای سوره‌های قرآن مجید به جز سوره توبه م. ب.. بسم الله، آیه مستقلی می‌باشد، و برای هر سوره جداگانه نازل شده است، و خواندن آن در اول هر سوره لازم است. آنچه مربوط به تجوید م. ب. این است که: قطع و وصل بسم الله الرحمن الرحیم به سوره ماقبل یا مابعد آن به چهار شیوه زیر م. ب.: ۱. وصل به طرفین آن، یعنی وصل از آخر سوره سابق به اول سوره لاحق (بعدی) ۲. قطع از طرفین، یعنی جداکردن آن از آخر سوره قبل و اول سوره بعد. ۳. قطع از آخر سوره قبل و وصل به اول سوره بعد. ۴. وصل به آخر سوره قبل و قطع از اول سوره بعد. سه شیوه اول و دوم و سوم جایز است و شیوه چهارم ممنوع و مردود م. ب. زیرا بسم الله برای افتتاح سوره است. البته شیوه سوم بهتر و اولی م. ب.. قراء سبعه وصل بسم الله الرحمن الرحیم را به اول ده سوره مستحب و از محسنات قرائت شمرده‌اند، سوره‌های مذکور عبارتند از: ۱. سوره حمد ؛ ۲. انعام ؛ ۳. کهف ؛ ۴. انبیاء ؛ ۵. سبأ ؛ ۶. فاطر ؛ ۷. قمر ؛ ۸. الرحمن ؛ ۹. الحاقه ؛ ۱۰. قارعه ؛ و نیز وصل بسم الله... را به ۹ سوره زیر مکروه دانسته و قطع نموده‌اند: ۱. سوره محمد ؛ ۲. سوره قیامت ؛ ۳. سوره عبس ؛ ۴. سوره مطففین ؛ ۵. سوره بلد ؛ ۶. سوره بینه ؛ ۷. سوره تکاثر ؛ ۸. همزه ؛ ۹. کهف؛ و در بقیه سوره‌های قرآن کریم، قطع و یا وصل بسمله به اول سوره اختیاری است. کسی که از قسمت‌های دیگر سوره‌ها شروع می‌کند، مثلا از وسط سوره بقره شروع به قرائت می‌کند، اگر آیه‌ای را که شروع می‌کند، با نام خداوند شروع می‌شود، چه اسم ظاهر یا ضمیر باشد، گفتن بسم الله الرحمن الرحیم مستحب است و چنانچه اسم شیطان باشد چه اسم ظاهر یا ضمیر، نخواندن بسم الله... بهتر است. و نیز اگر آیه در مورد نعمت‌های الهی و ذکر بهشت یا اوصاف مؤمنان و نظائر آن است، خواندن بسمله در آغاز نیکوتر است، و اگر آیه‌ای را که شروع می‌کند درباره دوزخ و اوصاف کافران و منافقان و نظائر آن است، نخواندن بسمله بهتر است، و نیز گفته شده از آنجا که سوره توبه با بسم الله الرحمن الرحیم شروع نمی‌شود، از هر کجای این سوره نیز قاری شروع به خواندن نماید، نخواندن بسمله بهتر است.