اصطلاحات تجوید: سبب مد

برای کشیدن حروف مد ، سبب لازم است. اگرحرف مد، سبب نداشته باشد آنرا مد طبیعی یا اصلی یا ذاتی می‌نامند و به اندازه یک الف (قصر) که مختص حرف مد است می‌کشند مانند: قال ـ قالوا ـ قیل. و چنانچه حروف مد سبب داشته باشد، آن را مد غیرطبیعی می‌خوانند و بیش از یک الف کشیده می‌شود مانند: جاء. سبب مد دو تاست ۱. لفظی ۲. معنوی سبب لفظی آن است که در خود لفظ دیده می‌شود، و در تلفظ ظاهر می‌گردد و آن همزه یا سکون است که بعد از حرف مد قرار می‌گیرد. سبب معنوی، آن است که در لفظ مشهود نیست، و معنا موجب مد می‌گردد و عبارتست از ازدیاد و مبالغه و زیاده روی در نفی، در ما، نافیه ـ لا، نافیه ـ لا، ناهیه و به آن مد مبالغه نیز می‌گویند. مانند: لا ریب فیه (در قرآن شکی نیست) لاجرم (چاره‌ای نیست) ـ و ما ینبغی له (برای او سزاوار نیست) که الف «ما» و «لا» نافیه و ناهیه حرف مد است، و به اندازه دو تا سه الف به لحاظ مبالغه در نفی، که سبب معنوی است کشیده می‌شود. سبب معنوی چندان کاربرد عملی ندارد. و به عنوان تقسیماتی که در بخش مد در کتب تجوید شده جهت اطلاع آورده می‌شود.