اصطلاحات حدیث: اصول اربعه

محدثین شیعه حدیث را بچهار قسم بدین قرار (صحیح، حسن، موثق، ضعیف) تقسیم کرده‌اند که هم اکنون این اصطلاح متداول و معمول است (صحیح و حسن و ضعیف در نزد محدثین اهل سنت نیز متداول است. منتهی با تغییری در مفاد که ما در محل خود بدان اشاره خواهیم کرد. ولی اصطلاح موثق نزد آنان معمول نیست) و سایر اصطلاحات در این چهار قسم مندرج م. ب.. غیر معلل و لا شاذ، هو الصحیح. وجه تسمیه حسن بدین نام از آن جهت است که نسبت براویان آن حسن ظن داریم. ۴. ۳ - موثق موثق خبریست که نسبت بکلیه افراد ناقلین، تنصیص بتوثیق شده باشد. ۴. ۴ - ضعیف ضعیف خبریست که شروط یکی از اقسام نامبرده در آن جمع نباشد؛ باید دانست که بسیاری از احادیث ضعیف طبق این اصطلاح، در شمار احادیث صحیح، بعقیده قدمای شیعه است؛ لامارات آخر یقطعون او یظنون بها صدوره عنه. ) و چنانکه می‌دانیم پاره‌ای از احادیث قسم چهارم، مورد اعتماد پیشوایان علم الحدیث بوده زیرا اصطلاح متاخرین باغمض عین و چشم پوشی از قرائن و ضمائم خارجیه است. از اینرو چون احادیث مزبور بواسطه قرائنی مورد وثوق و اعتماد متقدمین بوده صحت آنها بی ملاک نیست. ۲ ـ حدیث تحت اصلی از اصول معمول به واقع باشد. ۳ ـ بعنوان احتیاط عمل گردد، ) چنانکه اهل سنت، وجود حدیثی را در صحیحین، جزو قرائن صحت آن، و علم بمضمون آن خبر دانسته‌اند. ۴. ۵ - خبر مستفیض مطلب دیگر اینکه خبر مستفیض که بتوسط جماعتی نقل، ولی بحد تواتر نرسیده، جزو اقسام خبر واحد شمرده شده، منتهی خود کثرت ناقلین، جزو قرائنی است که ممکن است موجب اطمینان بصدور آن از معصوم گردد. منبع: رواشح السماویه، ص۳۰- ۳۱ · نخبه الفکر، ج۴، ص۷۲۲ · وصول الاخیار، ص۱۸۸ · قواعد التحدیث، ص۱۰۲ · منتهی المقال، ص۵۸ · قواعد التحدیث، ص۱۱۶- ۱۱۸ · شرح نخبة الفکر، ج۴، ص۱