اصل احتیاط: تعریف اصل احتیاط

ـــ اصل احتیاط از اصول عملی و عبارت است از عمل به چیزی که در پرتو آن، ذمّۀ مکلّف از تکلیف متوجه وی، فارغ و رها می‌شود. ـــ اصل احتیاط، از اصول عملی است که وظیفه عملی مکلف را به هنگام شک در «مکلفٌ به» تعیین می‌کند و به لزوم موافقت قطعی با تکلیفِ «معلوم به اجمال» حکم می‌نماید. در مواردی که مکلف علم به اصل تکلیف ( وجوب یا حرمت ) دارد، ولی در واجب یا حرام بودن مصداق خاصی شک می‌نماید- برای مثال، می‌داند در ظهر جمعه نماز بر او واجب است، اما شک دارد که نماز ظهر بر او واجب است یا نماز جمعه ؛ یا می‌داند خمر حرام است، ولی شک دارد کدام یک از دو ظرف موجود خمر است- باید احتیاط کند؛ یعنی درمثال‌های ذکر شده، در مورد اول، باید هر دو نماز را به جا آورد و در مورد دوم، باید از هر دو ظرف اجتناب نماید تا به موافقت قطعی با تکلیف معلوم به اجمال اطمینان پیدا کند. پس اصل احتیاط در مورد شک در « مکلف به » (شبهه مقرون به علم اجمالی ) جاری می‌گردد و چون شک در مکلف به یا بین متباینین» است یا بین « اقل و اکثر »، اصولی‌ها در دو مقام از اصل احتیاط بحث نموده‌اند. منبع: فوائد الاصول، ج۴، ص۴ · انوار الاصول، ج۳، ص۱۲۵