دکترین
اصل صحت به مفهوم وضعی
اصل صحت در این معنا مقابل فساد است و یک حکم وضعی است. همان طور که گفته شد، در اصل صحت به معنای تکلیفی، اشخاص موظفند اعمال دیگران را بر صحت، یعنی مشروعیت حمل کنند و بر اجرای این اصل بیش از این که دیگران ناصالح پنداشته نشوند آثاری مترتب نیست؛ ولی در معنای اخیر، نوع تلقی نسبت به اعمال دیگران در ایفا یا اسقاط تکالیف و تنظیم روابط عبادی یا حقوقی مؤثر است. به عبارت دیگر، اصل صحت در معنای تکلیفی بیشتر جنبه اخلاقی و روانی دارد، در حالی که در مفهوم وضعی، آثار و نتایج عملی حقوقی بر آن مترتب است. مثلاً شخصی عقد یا ایقاعی صورت داده و تردید می کنیم که آیا این اعمال حقوقی صحیحاً واقع شده است یا نه؟ یعنی ارکان و شرایط معاملات و مقررات عمومی حاکم بر اعمال حقوقی به درستی تحقق یافته است یا نه؟ هنگام بروز این شک و تردید به حکم اصل صحت در معنای وضعی، باید آن عقد و ایقاع را محمول بر صحت بدانیم و بر اساس این برداشت می توانیم با اعتبار بخشیدن به آن عقد یا ایقاع، رابطه حقوقی خود را تنظیم کنیم. در غیر این صورت لازم است که راجع به مقدمات و نحوه تحقق معامله بررسی کرده، از چگونگی وقوع آن تفحص کنیم که تکلیفی است مشکل و چنانچه اصل صحت استقرار نداشت برای مردم اشکالات بزرگی تولید می شد.
این اصل در امور عبادی نیز جاری است. مثلا اگر دیدیم فردی بر میتی نماز می خواند و با اتمام نماز شک شود که آیا نماز صحیح بوده یا نه؟ بنا بر اصل صحت حکم میکنیم که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است.
که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است. لف) اجماع: با تتبع در آثار فقها در می یابیم که در پذیرش این اصل اتفاق نظر وجود دارد و این خود حاکی از اجماع بر اعتبار اصل مذکور است؛ ولی ب. ت. ب. این که اجماع ارزش استقلالی ندارد و فقط اگر کاشف از قول و فعل و تقریر معصوم (ع) باشد حجت است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد داشت.
⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد.
که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است. لف) اجماع: با تتبع در آثار فقها در می یابیم که در پذیرش این اصل اتفاق نظر وجود دارد و این خود حاکی از اجماع بر اعتبار اصل مذکور است؛ ولی ب. ت. ب. این که اجماع ارزش استقلالی ندارد و فقط اگر کاشف از قول و فعل و تقریر معصوم (ع) باشد حجت است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد داشت.
⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد؛ ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد.
که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است. لف) اجماع: با تتبع در آثار فقها در می یابیم که در پذیرش این اصل اتفاق نظر وجود دارد و این خود حاکی از اجماع بر اعتبار اصل مذکور است؛ ولی ب. ت. ب. این که اجماع ارزش استقلالی ندارد و فقط اگر کاشف از قول و فعل و تقریر معصوم (ع) باشد حجت است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد داشت.
ب بنای عقلا شاید عمده ترین دلیل در مورد اصل صحت بنای عقلا باشد. روش عقلا در همه کشورها و جوامع و در تمام ... و ادیان مختلف این بوده و هست که اعمال دیگران را حمل بر صحت می کنند تا خلاف آن ثابت شود. چون این روش در شریعت اسلام نیز جاری بوده و مورد ردع و نفی شارع واقع نشده، نتیجه میگیریم که بنای عقلا از جمله دلایل اصل صحت است.
⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد.
ب بنای عقلا شاید عمده ترین دلیل در مورد اصل صحت بنای عقلا باشد. روش عقلا در همه کشورها و جوامع و در تمام ... و ادیان مختلف این بوده و هست که اعمال دیگران را حمل بر صحت می کنند تا خلاف آن ثابت شود. چون این روش در شریعت اسلام نیز جاری بوده و مورد ردع و نفی شارع واقع نشده، نتیجه میگیریم که بنای عقلا از جمله دلایل اصل صحت است.
نظام زندگی روزمره عقلایی بر اجرای اصل صحت مبتنی است؛ زیرا در غیر این صورت امور مردم دچار اختلال شدید می شود و هرج و مرج بر جامعه حاکم می گردد که این تالی فاسد بی تردید عقلاً محکوم است.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
