اصل صحت به مفهوم وضعی — اصل مذکور در زندگی مردم دارای آثار

این اصل در امور عبادی نیز جاری است. مثلا اگر دیدیم فردی بر میتی نماز می خواند و با اتمام نماز شک شود که آیا نماز صحیح بوده یا نه؟ بنا بر اصل صحت حکم میکنیم که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است. که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است. لف) اجماع: با تتبع در آثار فقها در می یابیم که در پذیرش این اصل اتفاق نظر وجود دارد و این خود حاکی از اجماع بر اعتبار اصل مذکور است؛ ولی ب. ت. ب. این که اجماع ارزش استقلالی ندارد و فقط اگر کاشف از قول و فعل و تقریر معصوم (ع) باشد حجت است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد داشت. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است. لف) اجماع: با تتبع در آثار فقها در می یابیم که در پذیرش این اصل اتفاق نظر وجود دارد و این خود حاکی از اجماع بر اعتبار اصل مذکور است؛ ولی ب. ت. ب. این که اجماع ارزش استقلالی ندارد و فقط اگر کاشف از قول و فعل و تقریر معصوم (ع) باشد حجت است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد داشت. ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد؛ ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. که نماز به درستی خوانده شده و تکلیف کفایی از دیگران ساقط شده است. لف) اجماع: با تتبع در آثار فقها در می یابیم که در پذیرش این اصل اتفاق نظر وجود دارد و این خود حاکی از اجماع بر اعتبار اصل مذکور است؛ ولی ب. ت. ب. این که اجماع ارزش استقلالی ندارد و فقط اگر کاشف از قول و فعل و تقریر معصوم (ع) باشد حجت است، چنانچه برای اجماع مستند دیگری موجود باشد، چنین کاشفیتی نخواهد داشت. ب بنای عقلا شاید عمده ترین دلیل در مورد اصل صحت بنای عقلا باشد. روش عقلا در همه کشورها و جوامع و در تمام ... و ادیان مختلف این بوده و هست که اعمال دیگران را حمل بر صحت می کنند تا خلاف آن ثابت شود. چون این روش در شریعت اسلام نیز جاری بوده و مورد ردع و نفی شارع واقع نشده، نتیجه میگیریم که بنای عقلا از جمله دلایل اصل صحت است. ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. ب بنای عقلا شاید عمده ترین دلیل در مورد اصل صحت بنای عقلا باشد. روش عقلا در همه کشورها و جوامع و در تمام ... و ادیان مختلف این بوده و هست که اعمال دیگران را حمل بر صحت می کنند تا خلاف آن ثابت شود. چون این روش در شریعت اسلام نیز جاری بوده و مورد ردع و نفی شارع واقع نشده، نتیجه میگیریم که بنای عقلا از جمله دلایل اصل صحت است. نظام زندگی روزمره عقلایی بر اجرای اصل صحت مبتنی است؛ زیرا در غیر این صورت امور مردم دچار اختلال شدید می شود و هرج و مرج بر جامعه حاکم می گردد که این تالی فاسد بی تردید عقلاً محکوم است. اصل مذکور در زندگی مردم دارای آثار عملی است و کلیه روابط معاملاتی و عبادی مردم را شامل می شود. در مباحث گذشته دیدیم که حضرت صادق (ع) فرمود اگر قاعده ید حاکم نباشد برای مسلمانان بازاری باقی نمی ماند کاربرد و اهمیت اصل صحت در زندگی روزانه مسلمین به مراتب بیش تر از قاعده ید است؛ زیرا در واقع اعتبار و صحت ید، یکی از وجوه و مظاهر اصل صحت است. اگر اصل صحت را جاری ندانیم لازم است مثلاً در مراسم عبادی روزانه با شک صحت در قرائت امام جماعت از اقتدار به او خودداری کنیم یا مثلاً هنگام خرید گوشت از بازار با تحقیق در مقدمات تهیه گوشت بخواهیم احراز کنیم که آیا ذبح به صورت شرعی واقع شده است یا نه؟ ولی شارع مقدس این مقدار تکلیف شاق را . منیة الطالب، ج ، ص ۲۴۴. بر مکلفان مقرر نداشته است. بنابراین، طبق موازین عقلایی و منطقی و برای جلوگیری از اختلال در نظام حیات اجتماعی و اقتصادی روزمره مردم اصل صحت مطابق منطق ج) ظهور حال مسلمان: دلیل دیگری که می توان آن را به عنوان یک دلیل مستقل شمرد این است که ظهور حال مسلمان چنین اقتضا میکند که به علت پایبندی به مقررات اسلامی، مرتکب عمل خلاف شرع نمی شود و بنابراین اعمال وی را باید حمل بر صحت کنیم. همان گونه که در معنای اول اصل صحت گفته شد، فطرت هر انسان، پاک و درست است و این موضوع در فرد مسلمان و متدین به آیین مقدس اسلام بیش تر متجلی می گردد. ظاهر حال یک مسلمان اقتضا دارد که کار خلاف شرع و غیر مجاز انجام ندهد. همچنین اعمال و رفتار مسلمان تابع ضوابط و مقرراتی است و اصل بر این است که هر عملی که انجام می دهد مطابق مقررات و ضوابط مذکور است. البته این استدلال با سیره مسلمین که مورد استناد بعضی قرار گرفته و بنای عقلا فرق دارد. آنچه در سیره گفتیم این بود که عقلا در برخورد با رفتار دیگران، اصل را بر صحت و جواز میگذارند؛ ولی در این جا فرض این است که مسلمان تابع ضوابط و مقررات شرعی است و خلاف آن را مرتکب نمی شود. مثلا اگر با موردی از نکاح یا بیع مواجه شویم و تردید شود که آیا در نکاح و بیع مذکور شرایط صحت عقد از قبیل رضایت متعاملین و قصد و اراده و اختیار آنها و صیغه های مربوط به صحت عقود مذکور واقع شده است یا نه، بنابر اصل فوق الذکر اعمال و معاملات انجام یافته باید صحیح تلقی گردد؛ زیرا در مورد اعمال شخص مسلمان، به دلیل مسلمانی اصل این است که پایبند به مقررات اسلامی است.