دکترین
اطفال: نکته
معتزله که مدافعان عدل الهی و حسن و قبح عقلیند، بر این‌باورند که بر خداوند روا نیست اطفال را در آخرت عذاب کند و همه کودکان اعم از اینکه پدرانشان مؤمن باشند، یا مشرک، در بهشتند. بر همین اساس اسکافی (ه م) ردیه‌ای بر ازارقه نوشت. ۵.
۱ - قاضی عبدالجبار قاضی عبدالجبار نظریه‌پرداز بزرگ معتزله برای اثبات این مدعا ادله مختلفی می‌آورد: او نخست به تعریف عذاب اخروی می‌پردازد؛ عذاب اخروی وارد آوردن زیان خالصی است برای خوار داشتن شخصی که سزاوار آن است. تعذیب در اینجا همانند ثواب اخروی است که تنها مکلفان‌ِ دارای استحقاق از آن برخوردار می‌شوند. پس همان‌گونه که خداوند تنها به مستحق ثواب می‌دهد، در اینجا نیز فقط مستحق کیفر را دچار عذاب می‌کند، البته خداوندگاه شخصی را که مستحق کیفر نیست، به واسطه عبرت‌آموزی، یا عوض بخشیدن، در معرض عذاب قرار می‌دهد. افزون بر این، به نظر قاضی عبدالجبار اگر خداوند کودکان را عذاب کند، این کار ستم است و ستم قبیح است و خدا کار قبیح انجام نمی‌دهد. وی در این مورد از ادله سمعی نیز بهره گرفته است: این دلایل همگی بر محور نظریه تکلیف می‌گردد و مؤید این معناست که عذاب کردن طفل پیش از رسیدن به مرتبه تکلیف درست نیست. آیه‌ای از قرآن کریم می‌گوید: «ما تا پیامبری برنینگیزیم، به عذاب نمی‌پردازیم» و روشن است که پیامبران برای اطفال مبعوث نشده‌اند. آیه دیگر می‌گوید: «هر کسی در گرو دستاورد خویش است» و بدیهی است که کودک دستاوردی حاصل نکرده است. قاضی عبدالجبار روایاتی نیز در این زمینه نقل می‌کند. مثلاً از پیامبر (ص) روایت شده است که: «قلم را از کودک تا زمانی که به حد بلوغ نرسیده است، برداشته‌اند». پس براساس این روایت نیز تعذیب اطفال جایز نیست.
منبع: ج۱، ص۲۹۷، بیروت، ۱۳۹۱ق/۱۹۷۱م · اسراء/سوره۱۷، آیه۱۵ · مدثر/سوره۷۴، آیه۳۸ · بیروت، ۱۳۹۱ق/۱۹۷۱م
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.