دکترین
اعتباریات: اعتباریت وجود یا اصالت
باری بدین‌معنا و فقط بدین‌معنا بود که شیخ اشراق وجود را در کنار امکان و حدوث و مانند آن‌ها معقولی ثانی و امری اعتباری خواند و موطنش را ذهن دانست و اعیان خارجی را صالح برای حمل وجود بر آن‌ها شمرد. ۱۱.
۱ - عینی بودن وجود اعتباری در اینجا مقابل اصیل قرار می‌گیرد و اصیل یعنی عینی و منشأ آثار؛ و اعتباری در مقابل آن، یعنی غیرمنشأ آثار. به عبارت دیگر، در اینجا مدعیان اصالت وجود، برای وجود علاوه بر معانی مصدری (وجود داشتن) و محمولی ( ستاره هست، خدا هست) و رابط ( برگ سبز است) معنای تازه‌ای را ادعا کردند که قائلان به اصالت ماهیت بدان باور نداشتند و آن عبارت بود از عینی بودن وجود به همان معنا که ماهیت در نظر مخالفان عینی شمرده می‌شد.
اعتباری بودن‌ِ وجود به معنای معقول ثانی بودن‌ِ آن، منافاتی با عینیت آن در معنای دیگر نداشت، ولی حصر وجود در معنای اول، به اعتباریت وجود در معنای دوم می‌انجامید. به عبارت دیگر، قائلان به اصالت وجود، در عین قبول قاعده «تکرر» درمورد حدوث و امکان و...، وجود را از شمول این قاعده خارج کردند و موجود را نه وصف، که عین موصوف دانستند و آن تکرر را درمورد وجود، تکرری وهمی، نه واقعی شمردند که با قطع اعتبار، منقطع می‌شود؛ و بر آن شدند که موجودیت‌ِ وجود به خود است، نه به وجود دیگر؛ لذا تسلسلی هم لازم نمی‌آید.
وجود اصیل، حقیقتی است که به‌خودی‌خود موجود باشد نه اینکه به امر زائد بر ذاتش، به‌گونه‌ای که ذاتش عین موجودیت آن باشد، اما موجود اعتباری یا متحقق بالعرض، موجودی است که به‌خودی‌خود متحقق نیست و موجودیت به اعتبار و فرض، بر آن حمل می‌شود ازاین‌رو اصالت وجود به این معناست که وجود، موجودیت و تحقق عینی دارد و ماهیت امری اعتباری است. زیرا در دوره تحقق تاصل جز یک اصل شریف که سرچشمه همه کمالات و خیرات است، نیست و آن وجود است. ایشان قول به اعتباریت وجود را نقد کرده و آن را بر خلاف قواعد فلسفی می‌داند و بر این باور است که قائلان به اصالت ماهوی این معنا را که موجود همان وجود است، خوب تصور نکرده‌اند، به همین دلیل اصیل بودن وجود را نفی کرده‌اند. زیرا وجود همان حق است و نزد اهل الله چیزی نتیجه مشاهدات و تجلیات وارد بر قلوب عارفان نیست.
منبع: ج۱، ص۱۷۲-۱۷۴، قم، ۱۳۷۸ق · شرح دعاء السحر، ص۱۳۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۶ · الطلب و الاراده، ص۷۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۹ · تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۳، ص۴۱۵-۴۱۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۵ · تعلیقات علی شرح الفصوص الحکم و مصباح الانس، ص۱۳-۱۴، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۴۱۰ قمری
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.