اقرار به نسب (قواعد فقه): برخی دیگر از احکام اقرار

در ذیل مباحث نسب، فقها به ذکر مسائلی پرداخته‌اند که حکایت از نگرش و حساسیت اسلام نسبت به حقوق کودک دارد، مانند: ۱. سکوت محض بعد از تولّد طفل، اقرار محسوب نمی‌شود، زیرا سکوت اعمّ از اقرار است، بنابراین نمی‌تواند دلیل بر اقرار و مانع نفی ولد شود. ۲. فرزندی که در اثر اماره فراش با رعایت شرایط معتبر، نسبش به مردی ثابت شده است، انکار نسب و نفی فرزندی او از ناحیه پدر مسموع نخواهد بود، مگر از طریق لعان . (لعان «بکسر لام» مصدر باب مفاعله به معنای ملاعنه است و در لغت به معنی یکدیگر را نفرین کردن است. لعان از لعن گرفته شده و لعن به معنای ناسزا گفتن، طرد کردن، دور داشتن از خیر و نیکی. (و در اصطلاح فقهی عبارت از ملاعنه مخصوصی است که بین زن و شوهر در نکاح دائم برای ازاله حدّ قذف یا اثبات نفی فرزند با الفاظ مخصوص و در نزد حاکم انجام می‌شود. برای لعان در کتب فقهی دو سبب بیان شده است: الف: نسبت زنا از ناحیه شوهر به زن محصنه « عفیفه » مدخول بها. ب: انکار فرزندی که طبق اماره فراش ملحق به زوج است و آن موردی است که شوهری، فرزندی را که در فراش او از زوجه دائمش پس از نزدیکی و در فاصله بین شش ماه و حداکثر مدّت حمل از تاریخ نزدیکی متولّد شده است، منکر گردد. ) این حکم مورد توافق فقها است. ۳. هم‌چنین بحث شده که آیا در جایی که شوهر می‌تواند با رعایت شرایط، دعوای نفی ولد کند، تاچه زمانی این‌حق برای او ثابت است؟ آیا نظیر خیار عیب و غبن در باب معاملات است که به محض اطّلاع از زایمان فوراً باید نفی ولد کند، به‌طوری که سکوت او هنگام زایمان زنش به‌منزله اقرار او به نسب آن طفل خواهد بود که پس از آن حق نفی او را نخواهد داشت یا این‌که هر وقت خواست می‌تواند نفی ولد نماید؟ هم‌چنین مشهور فقها بر این باورند که اگر سکوت علّتی داشته باشد، مثل این‌که زن می‌ترسیده و یا احتمال خونریزی می‌داده است، حق تاخیر دارد. ۴. اگر پدر بعد از اجرای لعان، به نسب طفل اعتراف نماید، آن‌طفل به او ملحق می‌شود و طفل از پدر ارث می‌برد، ولی پدر از آن طفل ارث نمی‌برد و میراث او به مادرش می‌رسد. فقها در این حکم اتّفاق‌نظر دارند. باید یادآور شد که در حقوق مدنی نیز در مواد ۸۸۲ و ۸۸۳ و نیز ۱۱۶۱ و ۱۱۶۲ اجمالاً به اموری که ذکر گردید، اشاره شده است. منبع: الروضة البهیة، ج۶، ص۱۸۶ · مصباح المنیر، ص۵۵۴ · التنقیح الرائع، ج۳، ص۴۱۵ · جواهر الکلام، ج۳۴، ص۱۳ · شرائع الاسلام، ج۳، ص۷۱ · جواهر الکلام، ج۳۴، ص۱۷۱۸ · الروضة البهیة، ج۶، ص۱۸۶۱۸۷ · النهایة، ص۵۲۱