دکترین
اقطاع‌داری دوره صفوی: مقایسه اقطاع‌داری با فئودالیسم
۵.۳.
۱ - عینیت و هماهنگی کامل کسانی که آن را بدون قیدی همانند فئودالیسم اروپایی دانسته‌اند، ماهیت و تفاوت اقطاع‌داری دیوان‌سالارانه و اداری را با اقطاع‌داری نظامی مورد توجه قرار نداده‌اند. شاید بنابر همین وجوه اشتراک، بعضی از نویسندگان، اقطاع دوره اسلامی را اصلاً زیر عنوان فئودالیسم بررسی کرده‌اند. بعضی دیگر ریشه‌های آن را در آسیای شرقی جست‌وجو کرده، و این‌گونه اقطاع‌داری را برگرفته از سازمان جنگی قبایل ترک و مغول دانسته‌اند.
در عصر آل بویه مقطعان نظامی بزرگ در مواردی وظایف حکم‌رانی را نیز بر عهده داشتند. با این تفاوت بزرگ که مقطعان، اقطاع و حکومت را فقط بر طبق خواست سلطان اداره می‌کردند. بعضی دیگر شیوه اقطاع‌داری عصر سلجوقی - نخستین دولت بزرگ مبتنی بر نظامی‌گری - را با فئودالیسم غربی سازگار و همگون دانسته و یا اقطاع بزرگان و امرای دولت را همان رسم تیول اروپایی خوانده‌اند. ۵.
۴ - دوره ممالیک پولیاک اقطاع‌داری دوره ممالیک را متأثر از ۳ نظام فئودالیسم مغولی، اسلامی و اروپای غربی دانسته است. فئودالیسم اروپایی هم از طریق رؤسای قبایل عرب در سوریه و فلسطین که تابع و تیول‌دار دولت صلیبی بودند، بر فئودالیسم ممالیک سخت تأثیر کرد. شیوه‌ای که در فئودالیسم اروپایی رایج بود. با این‌همه، وجوه افتراق در منشأ و تکامل و نتایج اقطاع‌داری نظامی با فئودالیسم اروپایی چنان است که نمی‌توان آن دو را در یک مجموعه و زیر یک عنوان قرار داد.
منبع: ج۲، ص۴۷، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۴۴ش · ج۲، ص۴۹، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۴۴ش · ج۱، ص۲۳۸-۲۳۹، ترکستان نامه، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۲ش · ج۱، ص۶۳، تکامل نظام اقطاع در ایران قرون وسطی، ترجمه عطاءالله مرزبان، نگین، ۱۳۴۶ش، شم ۳۴ · ج۱، ص۱۹-۲۱، دیوان سالاری در عهد سلجوقی، ترجمه یعقوب آژند، تهران، ۱۳۶۳ش · ج۱، ص۳۹، ناصر خسرو و اسماعیلیان، ترجمه یحیی آرین پور، تهران، ۱۳۴۶ش · ج۱، ص۵۷، به کوشش لویس شیخو، بیروت، ۱۹۲۷م · ج۱، ص۵۵ -۶۰، به کوشش لویس شیخو، بیروت، ۱۹۲۷م · ج۱، ص۱۲۱-۱۲۲، مالک و زارع در ایران، ترجمه منوچهر امیری، تهران، ۱۳۶۲ش · ج۱، ص۲۱، ویژگیهای تاریخی نظام اجتماعی ایران در دوره اسلامی، جهان نو، ۱۳۴۷ش، س ۲۲، شم ۱-۳ · ج۲، ص۴۸، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۴۴ش · ج۱، ص۳۰-۳۱، علی، عتبة الکتبة، به کوشش محمد قزوینی و عباس اقبال آشتیانی، تهران، ۱۳۲۹ش · ج۱، ص۶۴، تکامل نظام اقطاع در ایران قرون وسطی، ترجمه عطاءالله مرزبان، نگین، ۱۳۴۶ش، شم ۳۴
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.