سپس برای دادرسی در میان مردم کسی را برگ زین که از

سپس برای دادرسی در میان مردم کسی را برگ زین که از دیدگاه تو افضل رعیت تو باشد؛ کسی که کارها او را به تنگنا نکشاند و فشار دادخواهان او را به لجاج و ستیزه را ندارد و در لغزشی که فرو افتاده دیر نیاید و همین که حق را شناخت در بازگشت بدان درنگ نورزد؛ از بر او چیره نباشد و به برداشتهای نخستین بسنده نکند و تا به ژرفا و تاریکیهای موضوع دست نیافته است به داوری نپردازد، آگاهترین کس در شناخت شبهات باشد و چیره ترین آنان بر دلایل و امارات کسی که از مراجعات دادخواهان دیرتر خسته و ملول گردد؛ شکیباترین کس در تحقیق و کشف حقایق باشد و پس از روشن شدن حکم قاطع ترین فرد در بیان آن از کسانی باشد که ستایش بسیار آنان را الاحکام السلطانیه ص ۱. المقد الفرید، ابن عبدربه ج ۱، صص ۷۹، ۱۰ من لا یحضره الفقیه؛ ج ۳، العقد الفریدا ج ۱، ص ۷۸ نرباید و قریب و نیرنگ از راه به درشان نبرد البته این گونه کسان اندکند، اگر چنین کسی یافتی و بر داوری گماشتی در کار دادرسی او نیک بنگر که چه می کند و چندان بر او گشاده دست باش تا انگیزه سستی و تباهی او زدوده شود و از مردم بی نیاز گردد؛ او را در نزد خود چنان پایگاهی ده که یاران نزدیکت نیز در او طمع نکنند و او از بدگویی مردم در نزد تو در امان ماند... (۱) بنابراین، قواعد دادرسی اسلامی را باید در قرآن کریم تفاسیر مأثور قرآن، کتاب القضاء یا ادب القضاء با... مندرج در مجموعه های حدیث و منابع فقهی و نیز کتبی که با نامهایی مانند ادب القاضی ادب القضاء، طرق الحکم... یکسره به این موضوع پرداخته اند، جست و جو کرد.