الزام به تنظیم سند رسمی اعیانی — در صورتی که اعیانی ملک قبلاً به

اعیانی، عبارت از کلیه ی بناها و مستحدثات ساخته شده بر روی عرصه و زمین معمولاً مالکیت عرصه و اعیان املاک در یک نفر جمع است و این دو با یکدیگر منتقل میشود؛ اما در مواردی ممکن است این دو مالکیت از یکدیگر تفکیک شود و به دو شخص مختلف تعلق گیرد. هر گاه مالک به شخص یا اشخاصی اجازه ی احداث اعیانی در ملک خود را بدهد، شخص مزبور مالک اعیانی محسوب می شود و می تواند نسبت به ثبت اعیانی و دریافت سند مالکیت اعیانی از طریق اداره ی ثبت اسناد و املاک، اقدام کند. شایع ترین مصداق این موضوع در املاکی است که عرصه ی آنها موقوفه است. اجاره ی املاک موقوفه معمولاً بلند مدت است و در قرارداد، حق احداث بنا در زمین وقفی به مستأجر داده می شود. مستأجر ملک موقوفه با ساخت بنا به هزینه ی خود و با اجازه ی رسمی متولی موقوفه مالک اعیانی محسوب میشود. در صورتی که اعیانی ملک قبلاً به صورت رسمی ثبت شده باشد و مالک اعیانی آن را طی قرارداد عادی به دیگری واگذار کند، در صورت استنکاف مالک اعیانی از انتقال رسمی اعیانی انتقال گیرنده میتواند دادخواست الزام مالک اعیانی به تنظیم سند رسمی اعیانی را مطرح کند. دادگاه با استعلام از اداره ی ثبت اسناد و احراز مالکیت رسمی خوانده، نسبت به اعیانی و در صورت احراز صحت قرارداد، رأی به الزام مالک اعیانی به تنظیم سند رسمی به نام خریدار اعیانی صادر میکند. در دعوای الزام به تنظیم سند رسمی اعیانی، خواهان شخصی است که مالکیت فروشنده ی اعیانی و مالک رسمی آن، ایادی و واسطه های دیگری باشند، باید نام همه ی آنها به عنوان خوانده در دادخواست ذکر شود. در این دادخواست نیازی به ذکر نام مالک عرصه به عنوان خوانده نیست. دعاوی راجع به املاک باید در دادگاه محل وقوع ملک طرح شود. با قطعیت رأی الزام به تنظیم سند رسمی اعیانی و صدور اجراییه دادگاه ابتدا به م. ع. خوانده ابلاغ میکند که ظرف ده روز پس از ابلاغ برای تنظیم سند رسمی در دفترخانه حاضر شود و مالکیت اعیانی را به نام خواهان منتقل کند. اگر م. ع. د. دفترخانه حاضر نشد با تقاضای سردفتر اسناد رسمی نماینده ی دادگاه در دفترخانه حاضر خواهد شد و قرارداد انتقال رسمی اعیانی ملک را امضا خواهد کرد. (۱) دادگاه مالک رسمی اعیانی را به تنظیم سند رسمی محکوم میکند و در مواردی که فروشنده ی اعیانی شخصی غیر از مالک رسمی باشد متعهد در خصوص تنظیم سند رسمی اعیانی، صرفاً به خسارات و ضررهای وارده محکوم میشود. (۲) اگر اعیانی ملک قبلاً توسط اداره ی ثبت اسناد و املاک ثبت نشده باشد و سند مالکیت مجزا از عرصه نداشته باشد دادخواست الزام به ثبت سند رسمی اعیانی مسموع نیست.