الغاى خصوصیّت، حذف اوصاف و ویژگیهایى است که در دلیل حکم ، همراه موضوع است، امّا نزد عرف یا به قراینى دخالتى در ثبوت حکم براى آن موضوع ندارد و نتیجه آن، شمول حکم نسبت به موضوعاتى است که فاقد آن اوصاف است. الغای خصوصیت، یا الغای فارق، از راههایی است که مجتهد به وسیله آن قصد شارع یا قانونگذار را از نص وی، استخراج مینماید و حکم آن را به موارد و موضوعات دیگری که در مورد آن، نص وجود ندارد و گمان میشده است که این حکم به آنها ارتباط ندارد، سرایت میدهد. در الغای خصوصیت نسبت به مورد و موضوع نصی که از شارع آمده است چنین عمل میشود که مجتهد، تمامی خصوصیات موضوع یا مورد حکم را بررسی نموده و آن خصوصیاتی را که یقین دارد تعلق حکم به موضوع به علت وجود آنها درموضوع نبوده است یکایک ملغی مینماید و از این طریق افراد بیشتری را در موضوع وارد میکند و عمومیت آن را گسترش میدهد و به این صورت، حکم موضوعات دیگری را که در مورد آنها نصی وجود نداشته و در تعلق این حکم به آنها شک وجود دارد، روشن مینماید؛ برای مثال، در جایی که شارع میگوید: «ان سافرت بین مکة و المدینة ثمانیة فراسخ فقصّر»؛ اگر بین مکه و مدینه به قصد سفر ، هشت فرسخ را پیمودی نماز خود را شکسته بخوان»، مجتهد از طریق الغای خصوصیت، حکم را به هر سفری که هشت فرسخ یا بیشتر باشد، سرایت میدهد، زیرا برای مکه و مدینه خصوصیتی در تعلق حکم قصر نمیبیند و آنها را الغا مینماید و حکم را روی سفر هشت فرسخی میبرد، چه بین مکه و مدینه باشد و چه هر جای دیگر. ۱.
۱ - شاهد مثال براى مثال، آیه وَالَّذِینَ یَرْمُونَ الُمحْصَنَـتِ ثُمَّ لَمْ یَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَآءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَـنِینَ جَلْدَةً حدّ قذف کننده زنان محصنه را بیان مىکند و نسبت به قذف کننده مردان محصن ساکت است؛ امّا با الغاى خصوصیّتِ زن بودن، حدّ یاد شده نسبت به قذف کننده مردان نیز جارى مىشود. ۱.
۲ - نکته بسیاری از علمای امامیه تنقیح مناط و الغای خصوصیت را یکی دانستهاند، اما برخی معتقدند این دو با هم تفاوت دارند.
منبع: نور/سوره۲۴، ایه ۴ · ناصر، ج۲، ص۱۳۸
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
