الف دولت با نمایندگی وزارت مسکن و شهرسازی — جالب توجه است که مشابه تعریف مذکور

نجفی، محمد حسن - جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، جلد شانزدهم، بیروت دار الاحیاء التراث، صفحة به نظر برخی از فقیهان متأخر اراضی موات زمین هایی هستند که هر چند سابقه مالکیت و احیاء داشته اند ولی از طرف مالکان آنها رها شده اند و بر اثر مرور زمان بلا مالک مانده اند و بنابراین در حکم موات بالاصاله هستند و جزء انفال» محسوب می شوند و احیای آنها نیاز به إذن حاکم شرع و یا خرید از او ندارد و به صرف احیاء و عمران از سوی احیاء کننده، تملک می شوند. این گروه از فقیهان همچنین گفته اند اراضی موات بالعرض آن است که مالک دارد و بلا مالک محسوب نمی شود. اما مالک آن شناخته و مشخص نیست و به این گونه اراضی مجهول المالک گفته میشود و اگر کسی بخواهد آنها را احیاء کند، احتیاط است که از حاکم شرع اجازه بگیرد. اما پاره ای از حقوقدانان بر اساس مبانی فقهی اراضی موات را به موات اصلی و موات بالعرض تقسیم کرده اند که خالی از فایده نیست و گفته اند موات اصلی آن است که سابقه مالکیت بر آن محرز نباشد و موات بالعرض آن است که روزگاری مالک داشته ولی آن را ترک کرده است که به همین اعتبار موات به مسبوق احیاء هم نامیده می شود. بدیهی است در مورد اراضی موات نظریه ها متعدد و البته مختلف است که پرداختن به همه آنها از موضوع این بحث خارج است و به همین لحاظ از طرح همه آنها اجتناب می شود. اما تعاریفی که بیان شد اراضی موات را به طور کلی معرفی می کند و به تعریف بخش پایانی ماده ۲۷ قانون مدنی هم نزدیک است که می گوید ... اراضی موات یعنی زمینهایی که معطل افتاده و آبادی و کشت و زرع در از دو جهت قابل انتقاد است نخست از این لحاظ که اراضی بایر را هم شامل می شود. به عبارت دیگر تعریف قانون مدنی از اراضی موات مانع نیست و از این جهت ایراد دارد. دوم از این لحاظ که راجع به موضوع مالکیت این گونه اراضی ساکت است. حال آن که گذشته از اهمیت موضوع مالکیت راجع ب. غ. منقول به طور عام یکی از مهم ترین موضوعات مطرح در مورد اراضی موات به طور خاص، موضوع مالکیت اشخاص بر این نوع اراضی است که طی دهه های متمادی قوانین و آیین نامه های متعدد در مورد آن به تصویب رسیده است. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. دوم از این لحاظ که راجع به موضوع مالکیت این گونه اراضی ساکت است. حال آن که گذشته از اهمیت موضوع مالکیت راجع ب. غ. منقول به طور عام یکی از مهم ترین موضوعات مطرح در مورد اراضی موات به طور خاص، موضوع مالکیت اشخاص بر این نوع اراضی است که طی دهه های متمادی قوانین و آیین نامه های متعدد در مورد آن به تصویب رسیده است. جالب توجه است که مشابه تعریف مذکور در ماده ۲ آیین نامه قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن مصوب ۱۳۵۸ هیأت وزیران نیز آمده و زمین موات را زمینی دانسته است که معطل مانده و عمران و آبادی در آن به عمل نیامده باشد. با این حال، ماده العاملی، زین الدین الجبعلی - شرح لمعه دمشقیه جلد دودم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قسم، ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. جالب توجه است که مشابه تعریف مذکور در ماده ۲ آیین نامه قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن مصوب ۱۳۵۸ هیأت وزیران نیز آمده و زمین موات را زمینی دانسته است که معطل مانده و عمران و آبادی در آن به عمل نیامده باشد. با این حال، ماده العاملی، زین الدین الجبعلی - شرح لمعه دمشقیه جلد دودم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قسم،