المدعى هو الذی یترک لو ترک الخصومه — فصل بیست و ششم وظیفه ارائه دلیل

مدعی کسی است که وجود عین یا دینی را بر طرف مقابل ادعا می نماید و از دادگاه الزام او را به خواسته خویش می خواهد و مدعی علیه در مقابل او است، دعوا را رد نموده، اشتغال ذمه خویش را به خواسته مدعی منکر می گردد. نکار منکر در برابر ادعای مدعی از قبیل قبول در برابر ایجاب است چنانچه قبول متأخر و متفرع بر ایجاب است) انکار نیز رتبتاً متأخر از ادعا و متفرع بر دعوی است. بنابراین منکر بودن شخص، متفرع بر وجود مدعی است که چیزی را علیه او ادعا نماید. پس اگر مدعی، دست از دعای خویش بردارد، دیگر نه مدعی در بین خواهد بود و نه منکر مقصود فقها از تعریف مدعی به لو ترک ترکه همین است. این تعریف از مدعی با آنچه که عرف از آن می فهمد موافق ممکن است اشکال شود که این تعریف در مورد تداعی صادق نیست؛ زیرا در تداعی، همواره با ترک دعوا از سوی مدعی منازعه خاتمه نمی یابد. فصل بیست و ششم وظیفه ارائه دلیل بر عهده خواهان یا خوانده پاسخ این است که در تداعی، فی الواقع، دو دعوی مطرح است. در یکی شخص، مدعی و طرف مقابل منکر است و در دعوای دیگر عکس آن است؛ یعنی منکر دعوای اول، در این دعوی مدعی است و مدعی دعوای اول، منکر است. در چنین حالتی در خصوص هر یک از دعاوی، اگر مدعی ترک دعوا نماید کسی متعرض او نخواهد شد. اما در خصوص دعوای طرف مقابل ترک دعوا سبب خلاصی وی نمی گردد؛ زیرا در این دعوا او منکر است نه مدعی. مثلا اگر «الف» مدعی گردد که ب» به او مدیون است و به نیز مدعی گردد که «الف مال او را غصب کرده است و تقاضای استرداد مال خویش را بنماید در این وضعیت اگر «الف از دعوی خویش در خصوص دین منصرف شود، در آن دعوی کسی متعرض او نخواهد شد؛ اما در خصوص دعوای غصب که او منکر بوده است، ترک دعوای او تأثیری نخواهد داشت و با متعرض او خواهد بود. زیرا در این دعوا ب» مدعی است و الف منکر است سید مصطفی محقق داماد، قواعد فقه، مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۴۰۶ ه ق، چاپ دوازدهم، ج ۴، ص ۱۰۶).