دکترین
الهام: الهام در فرهنگها و ادیان مختلف
اعتقاد به ارتباط آدمی با موجودات فرابشری اعم از خدا ، فرشتگان ، جنّ و شیاطین و دریافت پاره‌ای از معارف و دانستنیهای غیرمتعارف از آنان، پیشینه بسیار دیرینی در تاریخ ادیان و فرهنگهای بشری دارد. ۲.
۱ - الهام در توارات کاربرد وحی در کتاب مقدس به معنای الهام در اغلب موارد، وعده برخورداری از الهام به نویسندگان عهد جدید در کتاب مقدس، ۲.
۲ - الهام در مسیحیت اعتقاد متکلمان مسیحی به برخورداری کاتبان کتاب مقدس از الهام و ارشاد الهی در نگارش آن از جمله مؤیدهای این مدعاست. البته این مدعا با چالشهای جدی و مهمی روبه‌رو است. ۲.
۳ - الهام در فرهنگ جاهلیت باور دیرین در فرهنگ جاهلی به ارتباط پدیده‌های شعر• و کهانت با القائات جن و شیاطین مؤید دیگری در این زمینه است. پاره‌ای از اشعار جاهلی، گزارشهای تاریخی و نیز آیاتی از قرآن نشان می‌دهد که عرب عصر نزول، به ویژه ساکنان قدیمی‌تر شبه جزیره عرب ، ارتباط یاد شده را به خوبی می‌شناخته‌اند. آنان شاعران را انسانهایی الهام شده، شعر را معرفتی فراطبیعی و هر شاعری را دارای جنّی ویژه و به نام می‌پنداشته‌اند، بر این اساس، گاهی شاعران، برای مدت محدودی به تسخیر جنّ خاص خود در آمده و در حالتی خلسه مانند و متأثر از القائات آن، اشعاری را می‌سرودند که در حالت عادی از سرودن آن ناتوان بوده‌اند. در باور عرب جاهلی، کاهنان نیز غیبگوییها و پیشگوییهای خود را از القائات شیاطین می‌گرفته‌اند. بنابر اعتقاد آنان شیاطین به سبب ویژگیهای خاص وجودی، از مرزهای زمین و آسمانها عبور کرده و با دسترسی به اخبار غیب و نهان، آن را به کاهنان، القا می‌کردند. در این میان، سخنان مسجّع و موزون، برجسته‌ترین و رایج‌ترین سبک بیانی و گفتاری ادراکات الهامی و القائات موجودات فراطبیعی به شمار می‌رفت. ۲.۳.
۱ - تفاوت آیات مسجع قرآن با سخنان مسجع جاهلی مقایسه نابجای آیات مسجّع قرآن با اوراد سحرانگیز، سروده‌های شاعران ملهم از جنیان، القائات شیطانی و سخنان مسجّع کاهنان نیز در چنین زمینه و ذهنیت فکری و فرهنگی صورت می‌پذیرفت. در واقع، مشرکان قریش اصل ارتباط انسان با موجودی فرابشری و دریافت پاره‌ای معارف فراطبیعی از آن را کاملاً شناخته و باور داشتند؛ اما در این پندار و ادعا که منبع الهام و القای پیامبر (صلی الله علیه وآله) نیز جنّ و شیاطین است، نه خدا و فرشته ، به خطا می‌رفتند. بررسی اشعار جاهلی، آیات قرآن و منابع لغوی، تفسیری، تاریخی و عدم دستیابی نگارنده به شواهدی مستند، نشان می‌دهد که پیش از اسلام ، واژه الهام درباره ارتباط یاد شده به‌کار نمی‌رفت و کاربرد مصطلح آن مربوط به پس از نزول قرآن و متأثر از آن است. عرب جاهلی، در این‌باره بیشتر از واژه « وحی » و مشتقات آن و نیز واژگان تعلیم، القاء و نزول بهره می‌گرفت.
منبع: قاموس کتاب مقدس، ص۹۰۶ · کتاب مقدس متی، ۱۰: ۱۹ـ۲۱ · قاموس کتاب مقدس، ص۹۰۵ـ۹۰۶ · الهدی الی دین المصطفی، ج۱، ص۶۹ · ترتیب‌العین، ج۲، ص۷۹۷ـ۷۹۸ · المفصل، ج۶، ص۷۵۵ـ۷۵۸ · شعراء/سوره۲۶، آیه۲۱۰ · خدا و انسان در قرآن، ص۲۱۵ـ۲۱۷ · جامع البیان، مج۸، ج۱۴، ص۲۱ · خدا و انسان در قرآن، ص۲۲۱ـ۲۲۲ · صافّات/سوره۳۷، آیه۴ · صافّات/سوره۳۷، آیه۳۶ · حاقّه/سوره۶۹، آیه۴۲ · نجم/سوره۵۳، آیه۲۱۴ · دخان/سوره۴۴، آیه۱۴ · حجّ/سوره۲۲، آیه۵۲ · شعراء/سوره۲۶، آیه۱۹۳۱۹۴
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.