اماره

این دلیل علمی برخلاف یقین، کشف تام از واقع ندارد، اما به‌دلیل اعتبار شرعی یا عقلایی، ظن حاصل از آن در رتبه علم قرار می‌گیرد و بر مکلف واجب‌الاتباع می‌شود. تفاوت بنیادین اماره شرعی با اصل عملی در ملاک جعل آن نهفته است؛ به همین جهت، از اماره به عنوان "دلیل اجتهادی" یاد می‌شود که بر "دلیل فقاهتی" یا همان اصل عملی تقدم رتبی دارد. این طریق ظنی بر اساس معتبرِ آن به دو نوع شرعی مانند خبر واحد و عقلی مانند ظن انسدادی تقسیم می‌گردد. همچنین به لحاظ متعلق، در دو قلمرو اماره حکمیه برای کشف احکام کلی و موضوعیه برای تشخیص موضوعات خارجی به‌کار می‌رود که در هر دو مورد، مثبتات و لوازم عقلی آن نیز برخلاف اصل مثبت حجت است. درباره ماهیت حجیت اماره میان اصولیان دو مبنای مشهور وجود دارد؛ اکثر عالمان به طریقیت معتقدند که در آن اماره تنها راهی برای رسیدن به واقع است.