دکترین
امام جعفر صادق (علیه‌السلام): آغاز امامت امام صادق
ق (به دستور هشام بن عبدالملک) این امام بزرگوار منصب هدایت شیعیان را عهده‌دار شد. توجه به این حکایت تاریخی، فضای عصر امامت آن بزرگوار را می‌تواند روشن سازد.
چـون در مـورد امام بعد از حضرت باقر (علیه‌السّلام) بی‌اطلاع بودم، به مسجد رفتم. در آن‌جا با جماعتی از قریش رو‌به‌رو شدم و از آنان پرسیدم: اکنون عالم (امام)
خـاندان رسـالت کیست؟ به خانه عبدالله رفتم و در زدم.
مـردی آمـد که گمان کردم خادم اوست. گفتم: از آقایت اجازه بگیر تا به خدمتش بروم. او رفت و اندکی بعد بازگشت و گفت: اجازه دادنـد.
مـن وارد خـانه شدم و پیرمردی را دیدم که با جدیت مشغول عبادت است.
سـلام کردم. پرسید: کیستی؟ گفتم: کلبی نسابه‌ام، پرسید: چه می‌خواهی؟ گفتم: آمده‌ام تا از شما مسئله بپرسم.
گـفتم:
نـه؛ نخست به حضور شما آمدم. گفت: بپرس، گفتم: مردی به همسرش گفته: «انـت طـالق عدد نجوم السماء»، تو به عدد ستاره‌های‌آسمان طلاق داده شدی، حکم این مسئله چیست؟ گفت: سه طلاقه اسـت و بـقیه مـجازات بر طلاق‌دهنده است! با خود گفتم: جواب این مسئله را ندانست. آن‌گاه پرسـیدم: دربـاره مـسح بر کفش (در پا) چه نظری داری؟ گفت: مردم صالح مسح کرده‌اند؛ ولی ما مسح بر کفش نمی‌کنیم.
بـا خود گفتم:
جـواب ایـن را هم کامل نداد. آن‌گاه پرسیدم: آیا خوردن گوشت ماهی بدون پولک اشکال دارد؟ گفت: حلال اسـت ولی مـا خاندان خوردن آن را ناپسند می‌دانیم. باز پرسیدم: نوشیدن شراب خرما چه حکمی دارد؟ گفت: حلال است؛ ولی مـا نـمی‌خوریم! مـن از نزد او خارج شدم و با خود گفتم: این جمعیت قریش به اهل‌بیت (علیهم‌السّلام) دروغ بسته‌اند.
بـه مـسجد برگشتم و گروهی از مردم را ملاقات کردم. باز هم از داناترین خاندان رسالت سؤال کردم. آن‌ها نـیز دوبـاره عـبدالله را معرفی کردند. من گفتم: نزد او رفتم ولی چیزی از دانش نزد او نیافتم. بلادرنگ به سوی خانه او رفتم. تا به در خانه رسیدم، جوانی بـیرون آمـد و گفت: ای برادر کلبی بفرما! ناگهان هراسی در درونم ایجاد شد. وارد خانه شدم و دیدم مردی باوقار روی زمـین و در مـحل نمازش نشسته است. سلام کردم و جواب شنیدم. فرمود: تو کیستی؟ باز خود را معرفی کردم و در شـگفت بودم کـه غلامش مرا به نام خواند و خودش نـامم را پرسـید! گـفتم: نسابه کلبی هستم. او دستش را به پیشانیش زد و فـرمود:
کـسانی که از خداوند بی‌همتا برگشتند و به سوی گمراهی دوری رفتند و در زیان آشکار افتادند، دروغ گـفتند. ای بـرادر کلبی! خداوند می‌فرماید: «و عادا و ثمود و اصـحاب الرس و قـرونا بین ذلک کثیرا؛ و قوم عاد و ثمود و اصحاب رس (گروهی که درخت صـنوبر را مـی‌پرستیدند) و اقوام بسیار که در این میان بودند، هلاک‌کردیم» آیا تو نسب این‌هـا را می‌شناسی؟ گـفتم: نه... آن‌گاه سؤال کردم: اگر مـردی به همسرش بگوید: «تـو بـه عدد ستاره‌های آسمان طلاق داده شدی»
چـه حـکمی دارد؟ فرمود: مگر سوره طلاق را نخوانده‌ای! گفتم: چرا. فرمود: بخوان. من خواندم؛ ( فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ ) «زنان خود را در زمان عـده، طـلاق دهـید و حساب عده را نـگه داریـد» امام پرسید: آیا در ایـن آیـه، ستاره‌های آسمان را می‌بینی؟ گفتم: نه. اما سؤال دیگری دارم. اگر مردی به زنش گفت:
تـو را سـه بار طلاق دادم، حکمش چیست؟ فرمود: چنین طلاقی بـه کتاب خدا و سنت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)
بـر‌مـی‌گردد. (یعنی یک طلاق حـساب می‌شود.) همچنین هیچ طلاقی درست نیست؛ مگر این‌که زن را که در حال پاکی (از حیض ) که با او در مـدت پاکـی آمیزش نشده، طلاق دهند و دو شاهد عـادل هـنگام طلاق حـاضر بـاشد. پرسـیدم: در وضو ، مسح بـر کـفش چه حکمی دارد؟ فرمود: وقتی قیامت برپا شود، خداوند هر چیزی را به اصلش برمی‌گرداند. از این‌رو به عقیده تو کسانی کـه در وضـوء روی کـفش مسح می‌کنند، وضوی آن‌ها به‌کجا می‌رود؟ (یعنی وضـو درسـت نـیست.)
بـا خـود گفتم: ایـن هم از مسئله دوم که جوابش را صحیح داد. در این لحظه امام فرمود: بپرس. گفتم: خوردن گوشت ماهی بدون پولک چه حکمی دارد؟ فرمود: خداوند جمعی از یهود را مسخ کرد. آن‌ها را که در راه دریا مـسخ کرد به‌صورت ماهی بی‌پولک و مارماهی و غیر این‌ها مسخ کرد و آن‌ها را که در خشکی مسخ کرد، به‌شکل میمون ، خوک و حیوانی مانند گربه و خزنده‌ای مانند سوسمار و ... درآورد. (خوردن آن حرام است.) آن حضرت بـاز فـرمود: بپرس. گفتم: درباره نبیذ (شراب خرما) چه می‌فرمایی؟ فرمود: حلال است. گفتم: ما در میان آن ته‌نشین ( زیتون ) و غیر آن می‌ریزیم و می‌خوریم. فرمود: آه، آه، این‌که شراب بد بو است. از حضرت خواستم درباره نـبیذ حـلال توضیح دهد. امام فرمود: مردم مدینه از دگرگونی و ناراحتی مزاج خود به خاطر تغییر آب شکایت کردند. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: تا نبیذ بسازید. مردی به نوکرش دستور مـی‌داد بـرای او نبیذ بسازد. نوکر یک مـشت خرمای خشک بـر‌می‌داشت و در میان مشک می‌ریخت. آن‌گاه آن مرد از آن می‌خورد و وضو هم می‌گرفت... من در این لحظه بی‌اختیار یک دستم را روی دست دیگرم زدم و گفتم: اگر امامتی در کار بـاشد، امـام بر حق همین است. در آغاز امامت حضرت افرادی از شیعیان و حتی بستگان حضرت حاضر به قبول امامت ایشان نبودند، لذا حضرت از راه‌های گوناگونی کوشیدند آن‌ها را به قبول راه صحیح وادار سازند و در این‌زمینه به اذن خداوند معجزاتی نیز انجام دادند. این دو سلسله مدت‌ها در حال مبارزه با یکدیگر بودند که این مبارزه در سال ۱۲۹ هجری وارد مبارزه مسلحانه و عملیات نظامی گردید. این کشمکش‌ها و مشکلات سبب شد که توجه بنی‌امیه و بنی‌عباس کمتر به امامان و فعالیت‌شان باشد. از این‌رو این دوران، دوران آرامش نسبی امام صادق (علیه‌السّلام) و شیعیان و فرصت بسیار خوبی برای فعالیت علمی و فرهنگی آنان به‌شمار می‌رفت.
منبع: فرقان/سوره۲۵، آیه۳۸ · اصول کافی، ج۱، ص۳۴۹-۳۵۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.