دکترین
امام حسن مجتبی (علیه‌السلام): نکته
وجود آن حضرت برای معاویه و عامل او در مدینه، بسیار گران می‌آمد و مانع تک تازی آنان می‌شد و دستگاه غاصب خلافت را با مشکلاتی مواجه می‌کرد. آن حضرت بر منبر رفت و به ایراد خطبه پرداخت. اما آن حضرت خود را مطیع برادر دانست. در این میان منطقه شام که به شدت تحت نفوذ معاویه و یارانش بود در شمار بیعت‌کنندگان قرار نداشت. از این رو، معاویه آماده پیکار شد و سپاهی ۶۰ هزار نفری برای حرکت به عراق آماده کرد. از این رو عده‌ای او را به کفر متهم کردند و به خیمه‌اش یورش بردند و شمار زیادی از مردم او را ترک کردند.
آن حضرت در پاسخ به زید بن وهب جهنیّ این حقیقت را فاش می‌کند و می‌فرماید: « سوگند به خدا! اگر با معاویه بجنگم، اینان مرا کتف بسته تسلیم او می‌کنند. او با استفاده از حربه ترور می‌خواست بی‌آنکه درگیر جنگی شده باشد راه خود را هموار سازد. روزی یکی از مخالفان، در حال نماز به سوی حضرت تیراندازی کرد که با برخورد به زره، اثر نکرد. سپس به منبر رفت و فرمود: «یا اهل العراق اتّقوا اللّه فینا. فانّا امراؤکم و ضیفانکم و نحن اهل البیت الذی قال اللّه عزّوجلّ «انّما یریداللّه لیذهب عنکم الرّجس اهل البیت و یطهّرکم تطهیراً»؛ ای عراقیان!
منابع روایی در همین باره چنین نقل می‌کنند: حسن بن علی (علیهماالسلام) در راه مدائن زخمی شد؛ به چه فکر می‌کنی؟ مردم سرگردانند! فرمود: «ای و اللّه انّ معاویه خیر لی من هؤلاء، یزعمون انّهم لی شیعه ابتغوا قتلی و انتهبوا ثقلی و اخذوا مالی و اللّه لئن آخذ من معاویه عهداً احقن به دمی‌و آمن به فی اهلی، خیر من ان یقتلونی فتضیّع اهل بیتی و اهلی. واللّه لو قاتلتُ معاویه لاخذوا بعنقی حتّی یدفعونی الیه سلماً. فواللّه لان اسالمه و انا عزیز خیر من ان یقتلنی و انا اسیر...؛ سوگند به خدا!
معاویه برایم بهتر از آنان است؛ می‌پندارند که شیعیان من هستند، ولی در پی قتل من برآمدند و اموالم را به غارت بردند. به خدا قسم! اگر از معاویه پیمان بگیرم که خونم را حفظ کنم و خاندانم را در امان دارم، بهتر است تا اینان مرا بکشند و خاندانم را تباه سازند. سوگند به خدا! اگر با معاویه بجنگم، اینان مرا کتف بسته تسلیم او می‌کنند. از تاثیرات این رخداد این بود که برخی از رؤسای قبایل عراقی طی نامه‌هایی از معاویه حمایت کردند. نصف آن را نقد و نصف دیگرش را پس از داخل شدن در کوفه.
معاویه در نامه‌ای او را تطمیع کرد و پانصد هزار درهم برای وی فرستاد. این فرمانده، دین خ. ر. ب. دنیا فروخت و روانه شام شد. یکی دیگر از فرماندهان خائن ، مردی است از قبیله « بنی‌مراد » که او نیز به همان شیوه ذکر شده فریفته شد. قیس هم دست از جنگ برداشت. پس از آن عراقیان قبیله به قبیله به معاویه می‌پیوستند. فکان منکم الی ماکان. ای اهل عراق ! من با شما چه کنم؟ هان! سوگند به خدا! این رفتار از شما ناشناخته نیست؛ زیرا شما همان افرادی هستید که در روز صفّین پدرم را به پذیرش حکمیت واداشتید و بعد از پذیرش، اختلاف کردید.
پدرم برای بار دوم شما را به نبرد با معاویه فراخواند؛ ولی سستی کردید، تا او به کرامت خدا (شهادت) پیوست. سپس آمدید و با اختیار با من بیعت کردید، من هم پذیرفتم. و در این راه بیرون آمدم و خدا می‌داند که چه تصمیمی‌داشتم؛ ولی از شما سرزد آنچه سرزد. عراقیان! به گونه‌ای که حضرت بارها به این حقیقت تلخ اعتراف می‌کند؛ اما مردم ساکت ماندند و کسی حرفی نزد. سبحان اللّه چقدر سکوت شما زشت است. سخنوران مُضَر کجایند؟ پدر من نیز چون آنان را سوگند داد و از آنان یاری خواست و یاری اش نکردند...
آیا ما را خوار کردی و برده ساختی؟ دیگر کسی با تو نیست. گفت: به خاطر سپردن خلافت به این طاغوت . ولکنّی عرفتُ اهل الکوفه و بلوتهم و لایصلح لی منهم من کان فاسداً اِنّهم لا وفاء لهم و لا ذمّه فی قول و لا فعلٍ انّهم لمختلفون و یقولون لنا: انّ قلوبهم معنا و انّ سیوفهم لمشهوره علینا؛ سوگند به خدا! حکومت را به او نسپردم مگر آنکه یارانی نیافتم و اگر یاورانی داشتم، شب و روزم را با او می‌جنگیدم؛ تا خدا میان من و او داوری کند؛ ولی من کوفیان را شناختم و آزمودم.
فاسدانشان شایسته من نیستند و آنان وفا ندارند و در سخن و کار خود بی تعهدند و نیز دوچهره‌اند؛ امّا قولک یا مذلّ المؤمنین فواللّه لان تذلّوا و تعافوا احبّ الیّ من ان تعزّوا و تقتلوا فان ردّ اللّه علینا فی عافیه قبلنا و سالنا العون علی امره و ان صرفه عنار ضیفا...؛ و اما گفتار تو که گفتی «یا مذلّ المؤمنین»، سوگند به خدا! اگر زیر دست و در عافیت باشید، نزد من محبوب‌تر است از اینکه عزیز و کشته شوید. ق. صلح را پذیرفتند؛ زمان‌های متفاوتی برای صلح ذکر شده است، از جمله ربیع الاول سال ۴۱، جمادی الاولی و جمادی الاخره همان سال.
وانّما قاتلتکم لاتامّر علیکم، وقد اعطانی اللّه ذلک وانتم کارهون؛ من صلح نکردم تا شما را وادار کنم نماز بخوانید، زکات بدهید، حج برید، نه، بلکه برای این است که برگرده شما سوار شوم و بر شما ریاست کنم.» به همین علت هنوز مرکّب صلح نامه که عمل به کتاب خدا و سنت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بود خشک نشده بود، که معاویه پیمانش را زیر پا می‌گذارد و می‌گوید: «کل شرط شرطته فتحت قدمی؛ ۱۵.۵.۱.
۲ - بند دوم معاویه حقّ تعیین خلیفه پس از خودش را ندارد و خلافت از آنِ حسن بن علی (علیهماالسلام) است. ولی باید بگوییم که معاویه در این معامله سرش کلاه رفت؛ بلکه هیچ ارزشی نداشت. فقال له یارسول اللّه تخلفنی مع النساء والصبیان؟ منابر الحرمین مکة والمدینة؛ «و سَیَعْلَمُ الَّذینَ ظَلَمُوا اَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُون؛ ق. قبل از آن، از سال ۱۱ تا ۳۶ هجری، به مدت ۲۵ سال نظام ارتجاع توانسته بود، دوران نفوذ در حاکمیت را طی کند و از سال ۳۶ تا ۴۰ هجری به مدت ۴ سال «نظام علوی» در میدان تعارض با «نظام جاهلی» درگیر بود.
چرا با معاویه سازش و صلح کردی، با اینکه می‌دانستی حق با توست نه او، و معاویه گمراه و ستمگر است؟! گفتم: آری. گفتم: آری. فرمود: پس من امامم، خواه قیام کنم و یا بنشینم... اباسعید! به عبارت دیگر، جنگ و صلح هردو قالب انجام وظیفه‌اند و به تنهایی موضوعیتی ندارند، آنچه مهم است، اصل وظیفه (امامت) است و قالب‌های مبارزه، فرع آن است. زیرا جامعه اسلامی‌در شرایطی قرار داشت که ممکن بود جنگ با معاویه، اصل دین را از بین ببرد. ایشان همچنین فرمودند: به‌راستی که جمجمه‌های عرب به دست من بود که صلح کنند با هر کس که من صلح می‌کردم و می‌جنگیدند با هر کس که من می‌جنگیدم؛ ولی من برای رضای خدا و حفظ خون مسلمانان آن را رها کردم.
آن حضرت در بیانی دیگر فرمودند: دیدم که جلوگیری از ریختن خون مسلمانان، بهتر از خونریزی است. زیرا معاویه در این صورت آنان را به‌شدت سرکوب می‌کرد. ای خوارکننده مؤمنان» خطاب کرد، فرمود: من، خوارکننده مؤمنان نیستم، بلکه عزّت‌دهنده آنان می‌باشم؛ زیرا هنگامی‌که دیدم شما (شیعیان) را توان برابری و ایستادگی با سپاهیان شام نیست، امر حکومت را واگذاردم تا من و شما باقی بمانیم. داستان من و شما این‌چنین است، تا بتوانیم میان دشمنان و مخالفان باقی بمانیم.
کاری که من انجام دادم، جز برای حفظ جان و ابقای شما بود.» و در پاسخ جبیر بن نفیر فرمود: «آن را رها کردم تا خشنودی خدا را به دست آورم و خون امت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را نگه دارم.» آن حضرت حتی در دعاهایش هم این حکمت را آشکار می‌سازد و می‌فرماید: «اللّهمّ فقد تعلم انّی ما ذخرتُ جهدی و لا منعتُ وجدی حتی... و تسکین الطاغیه عن دماء اهل المشایعه و حرستُ ما حرسه اولیائی من امر آخرتی و دنیای...؛ خدایا! تو می‌دانی که تلاشم را نیندوختم و از توانم دریغ نورزیدم تا حرمتم شکسته شد و تنها ماندم.
اما اگر ماندن را دوست دارید، صلح او را بپذیریم و برای شما تامین بگیریم. در این هنگام مردم از هر سوی مسجد به فریاد در آمدند و با ندای «البقیه، البقیه» صلح را امضا کردند. زیرا حکومت بر بنی‌امیه حرام است. همچنین آن حضرت در پاسخ شخصی که به صلح اعتراض کرد، چنین فرمود: من به این علت حکومت را به معاویه واگذار کردم که یارانی برای جنگ با او نداشتم. اگر یارانی داشتم، شبانه روز با او می‌جنگیدم تا کار یکسره شود. به همین دلیل روحیه رزمی و جنگی چندانی از آنان مشاهده نمی‌شد و جز عده‌ای از شیعیان مخلص و جوانان رزمجو، بقیه در لاک عافیت‌طلبی فرو رفته و به وضع موجود رضایت داده بودند.
پس در آنجا به من بپیوندید. پس آن حضرت به سوی مدائن حرکت کرد. کسانی که قصد جنگ کرده بودند با وی حرکت کردند؛ اگر من امر حکومت را به معاویه تسلیم نمایم، پس به خدا قسم هیچ‌گاه شما در دولت بنی‌امیه، گشایشی نخواهید یافت. سوگند به خداوند متعال، با بدترین عذاب و آزار به شما بدی خواهند کرد.» یا آن حضرت در بیانی دیگر فرمودند: «من دیدم که بیشترین شما از جنگ رویگردان و بدان بی‌رغبت شده‌اید، و من شما را بر آنچه ناخوش دارید اجبار نمی‌کنم».
لشکری که از چنین افرادی ترکیب شده باشد، در برابر هر پیشامدی، تهدید به دودستگی و قیام بر ضد رهبران می‌شود. به راه جهاد می‌رفتند، اما به قصد فساد . زیرا هیچ‌کدام با دیگری در فکر و خواسته‌ها موافقت ندارند. ! ! مادر من فاطمه (علیهاالسّلام) است و مادر تو هند ؛ مادر بزرگ من خدیجه (علیهاالسّلام) است و مادر بزرگ تو قتیله؛ پس خداوند هر کدام از ما دو را که نسب پست‌تری دارد و آنکه بدی وی از قدیم تا حال باقی است و آنکه پیش‌گام در کفر و نفاق بوده است را لعنت کند.
پس همه مردم مسجد گفتند: آمین. همه ما نیز آمین می‌گوییم. و ما آنان را بیم می‌دهیم ولی جز طغیان بیشتر آنان نمی‌افزاید.» مروان! آیا تو و فرزندانت همان درخت لعنت شده در قرآن نیستید؟ مروان از مهم‌ترین علت‌های محاصره عثمان بود... شیطان در آمیزش پدر تو مشارکت داشت و هر دو نطفه به هم آمیختند و در وجود تو دشمنی مرا نهادند. زیرا خدای متعال می‌فرماید: «وشارکهم فی الاموال والاولاد؛ در مال‌ها و فرزندانشان شرکت جوی.» و نیز در آمیزش «حرب» شرکت کرد و «صخر» از آن زاده شد.
مسموم و به شهادت رسیدند. به گزارش طبرسی معاویه زهر را برای جعده فرستاده بوده است. فرزندان زنی که همسرانش را مسموم می‌کند.» خطاب می‌کردند. به خدا سوگند! تو همسری بهتر از من به دست نخواهی آورد. و گفته شده که بیماری توام با عفونتی برای او پدید آمده و به وضع بسیار دردناکی درگذشت. آخر ماه صفر سال ۴۹ هجری در سن ۴۷ سالگی.
۲. هفتم ماه صفر سال ۴۹ یا سال ۵۰ در ۴۷ سالگی یا ۴۸ سالگی.
۳. بیست و هشتم ماه صفر سال ۵۰ یا ۴۹ هجری در ۴۷ یا ۴۸ سالگی.
۴. شهادت آن حضرت در پنجم ربیع الاول سال ۴۹ یا ۵۰ هجرت در سن ۴۷ سالگی بوده است. چرا که در صلح نامه‌ای که بین او و حسن بن علی منعقد شده بود، یکی از شروط این بود که معاویه بعد ازمرگش خلافت مسلمانان به شوری واگذار کند؛ در منابع تاریخی و حدیثی اهل سنت آن قدر مطلب وجود دارد که نیازی به منابع شیعی نیست. ۱۵.۸.
۴ - شادی معاویه چنانکه در تاریخ آمده است؛ پس اهل شام نیز به تبعیت از او تکبیر گفتند. فاخته همسر معاویه به او گفت: چشمت روشن ای امیر المومنین، چه باعث شد تا تکبیر بگویی؟ معاویه گفت: حسن از دنیا رفت. فاخته گفت: آیا به خاطر فوت پسر فاطمه تکبیر می گویی؟ معاویه گفت: به خدا سوگند به خاطر شادمانی از مرگ او تکبیر نگفتم اما خیالم راحت شد. معاویه گفت: حسن از دنیا رفت. این جمله را سه بار گفت. و پس از آن خداوند براى ما جانشین انتخاب خواهد کرد.
سپس به او تسلیت گفت در حالى که شادمان بود. سپس معاویه گفت: شنیده‌ام که فرزندان کوچکى بر جاى نهاده است ؟! چرا تو به خاطر شهادت حسن بن على (علیهماالسلام) خوشحال شده‌اى؟به خدا قسم مردن او اجل شما را به تأخیر نخواهد انداخت و بدن او قبر تو را پر نخواهد کرد. اما اگر کسانی مانع این اقدام شدند، هرگز پافشاری نکند، مبادا خونی ریخته شود. باید در بقیع دفن شود و نباید در کنار آن سه نفر باشد. پس او از این کار جلوگیری کرد، سوار بر قاطری شد و مردم را جمع کرد.
عائشه در حالی که سوار بر قاطر خاکستری رنگی شده بود، گفت: این خانه من است، به هیچ کس اجازه (دفن) نمی‌دهم. در این میان نیز آل امیه و آل ابی‌سفیان و فرزندان عثمان با او همصدا شدند و از این کار جلوگیری کردند. این چه رسوایی است؟ عایشه! روزی بر استر و روزی بر شتر! بازگرد!
منبع: الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۸۳-۱۸۴ · انساب الاشراف، ج۳، ص۲۹ · الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۹۹ · مقاتل الطالبیین، ص۶۴ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲ ص۹ · انساب الاشراف، ج۳، ص۳۲ · مقاتل الطالبیین، ص۶۸۶۹ · الفتوح، ج۴، ص۲۸۶ · مقاتل الطالبیین، ص۶۹-۷۰ · الفتوح، ج۴، ص۲۸۷ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۱۳۸ · الفصول المهمه فی معرفه الائمه، ج۲، ص۷۲۳ · بحار الانوار، ج۴۴، ص۳۳ · احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳ · المعجم الکبیر، ج۳، ص۹۳ · مقاتل الطالبیین، ص۷۳ · الفتوح، ج۴، ص۲۸۸-۲۸۹ · بحار الانوار، ج۴۴، ص۴۸ · الفتوح، ج۴، ص۲۸۹ · مقاتل الطالبیین، ص۶۹ · الامالی، ص۵۶۰ · الاحتجاج علی اهل اللجاج، ج۲، ص۱۲ · الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۸۵ · تاریخ مدینه الدمشق، ج۱۳، ص۲۶۱ · دلائل الامامه، ص۱۶۶ · انساب الاشراف، ج۳، ص۳۷۴۲ · روضه کافی، ج۸، ص۳۳۰ · فتح/سوره۴۸، آیه۱ · انساب الاشراف، ج۳، ص۴۲ · تاریخ تحلیلی اسلام، ص۱۶۲ · مناقب آل ابی‌طالب (علیهم‌السّلام)، ج۳، ص۱۹۲ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۱۹۳ · بحار الانوار، ج۴۴ ص۶۵ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۱۶۴ · مقاتل الطالبیین، ص۷۵ · صحیح مسلم، ج۴، ص۱۸۷۱ · صحیح ترمذی، ج۵ ص۶۳۸ · معجم البلدان، ج۳، ص۱۹۱ · تاریخ مدینه الدمشق، ج۵۰، ص۹۶ · شرح نهج البلاغه، ج۴ ص۵۶-۵۷ · احمد بن عبد الله، حلیه الاولیاء وطبقات الاصفیاء ج۵، ص۳۲۲ · طبقات الکبری، ج۵، ص۳۰۷ · الکامل فی التاریخ، ج۳ ص۴۶۲ · شرح نهج البلاغه، ج۱۱ ص۴۴ · تهذیب التهذیب، ج۷، ص۳۱۹ · شعرا/سوره۲۶، آیه۲۲۷ · حیاة الامام الحسن (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۲۶۹ · علل الشرائع، ص۲۱۱ · تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۱۷ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۱۴۶ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۱۶۹ · تنزیه الانبیاء، ص۱۷۲ · الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۴۰۹ · علل الشرائع، ج۱، ص۲۱۱ · بحار الانوار، ج۷۸ ص۲۸۷ · بحار الانوار، ج۴۴، ص۱۹ · تنزیه الانبیاء، ص۱۷۱ · حلیه الاولیاء وطبقات الاصفیاء، ج۲، ص۳۶ · مهج الدعوات، ص۴۷ · الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۴۰۶ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۰ · الاحتجاج علی اهل اللجاج، ج۲، ص۸ · الخرائج و الجرائح، ج۲، ص۵۷۶ · الاحتجاج علی اهل اللجاج، ج۲، ص۱۲ · الخرائج و الجرائح، ج۲، ص۵۷۴ · الاخبار الطوال، ص۲۲۱ · احکام القرآن، ج۴، ص۱۵۲ · الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۴۰۷ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۳ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۲ · الاحتجاج علی اهل اللجاج، ج۲، ص۱۰ · اعلام الوری، ص۴۰۳ · الاحتجاج علی اهل اللجاج، ج۱، ص۲۸۸ · الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۱، ص۳۸۷ · الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۳، ص۱۲۹۱ · جمهرة خطب العرب، ج۲، ص۱۲ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۱۶۵ · حیاة الامام الحسن (علیه‌السّلام)، ج۱ ص۲۱۷ · اسرا/سوره۱۷، آیه۶۰ · مقتل الحسین (علیه‌السّلام)، ج۱، ص۱۷۶ · البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۸۴ · اسراء/سوره۱۷، آیه۶۴ · بحار الانوار، ج۴۴، ص۱۰۴ · مقاتل الطالبیین، ص۸۰-۸۱ · المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۸۹ · انساب الاشراف، ج۳، ص۵۵ · تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۲۵ · مقاتل الطالبیین، ص۶۰ · انساب الاشراف، ج۳، ص۱۴ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۵ · الاحتجاج علی اهل اللجاج، ج۲، ص۱۳ · التحفه اللطیفه فی تاریخ المدینه الشریفه، ج۱، ص۲۸۳ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۲۰۸ · الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۹۶ · کفایة الاثر، ص۲۲۷ · ج۲، ص۵۸۵ · مقاتل الطالبیین، ص۸۰ · مروج الذهب، ج۳، ص۱۸۲ · در مکتب کریم اهل بیت، ص۴۵۶ · الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۲۴۲ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۵ · الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ج۱، ص۳۸۹ · بحار الانوار، ج۴۴، ص۱۳۴ · المعارف، ص۲۱۲ · منتخب التواریخ، ص۵۶ · الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۹۱-۱۹۴ · مقاتل الطالبیین، ج۱، ص۶۰ · شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۹ · الفتوح، ج۴، ص۳۱۸ · تذکره الخواص، ص۱۹۱-۱۹۲ · وفیات الاعیان، ج۲، ص۶۶-۶۷ · ربیع الابرار ونصوص الاخیار، ج۵، ص۱۵۷ · العقد الفرید، ج۵، ص۱۱۰ · جمهرة خطب العرب، ج۲، ص۹۹ · بحار الانوار، ج۴۳، ص۲۶۴ · المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۸۷ · صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۳۳ · مستدرک حاکم، ج۳، ص۱۶۱ · البدایه و النهایه، ج۸، ص۴۰ · الامالی، ص۱۶۰ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۷ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۲۰۹ · بحار الانوار، ج۴۳، ص۳۴۵ · تاریخ مدینه الدمشق، ج۱۳، ص۲۸۹ · بهجة المجالس و انس المجالس، ص۱۶ · انساب الاشراف، ج۳ ص۶۱ · انساب الاشراف، ج۳، ص۶۰ · مناقب آل ابی‌طالب (علیهم‌السّلام)، ج۳، ص۲۰۴ · مقاتل الطالبیین، ص۸۳ · زندگانی امام حسن، ص۴۵۲ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۲، ص۱۸
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.