امکان تفسیر: نکته

از آن‌جا که روایات یادشده در عین عبارات متفاوت، از نظر دلالت بر مقصود یکسان‌اند، از ذکر آن‌ها خودداری می‌شود. رأی (جمعی از لغت‌دانان مانند: فیروز‌آبادی، صفی‌پور، زبیدی و ابن‌منظور رأی را به اعتقاد معنا کرده‌اند. («و المحدثون یسمون اصحاب القیاس اصحاب الرای»). ۷.۲. ۱ - کاربرد واژه رأی واژه رأی به صورت مجازی در مواردی که قرینه‌ای در کار باشد، به معنای عقل و تدبیر به کار می‌رود و اگر با اضافه به «عین» (رأی العین) (این ترکیب در آیه ۱۳ از سوره آل‌عمران آمده و در «ترتیب کتاب العین»، اساس البلاغة و معجم الوسیط «دیدن» معنا شده است.) به کار رود، به معنای دیدن است. ب. ت. ب. آن‌چه گذشت، واژه رأی در این روایات که اضافه به عین نشده و قرینه‌ای بر معنای مجازی نیست، به معنای دیدگاهی است که شخص با اجتهاد و تلاش فکری برمی‌گزیند. روشن است که چنین مفسری درصدد فهم و کشف مقصود خداوند نیست؛ هدایت و معارف روشنگر قرآن را تابع تمایلات و آرای خود قرار می‌دادند». در صورتی که مفسر باید ابتدا مقصود خداوند را فهمیده و سپس با آن، آرای خود را محک زند و چنان‌چه با آیات سازگار نبود، رأی خود را نادرست بداند؛ براساس بینش قرآن، دیدگاه‌های خود را متهم بدانید». ولی اطلاق رأی مفسر به آن، جای تأمل است؛ در این صورت نیز، وی به‌ جای فهم متن، درصدد ارائه رأی خویش بوده و چنین تفسیری مورد نکوهش است. منبع: ج۱، ص۱۷ ۱۸ · مبانی و روش‌های تفسیر قرآن، ص۲۲۱ · وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۱۳۷، باب ۱۳، ابواب صفات القاضی · وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۱۴۰، ح۳۷، باب ۱۳، ابواب صفات القاضی · ج۱۴، ص۳۰۰ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۳ · ج۸، ص۳۰۷ ۳۰۹ · اساس البلاغة، ج۱، ص۳۲۶ · معجم الوسیط، ص۳۲۰ · فیض الاسلام، نهج البلاغه، نامه ۵۳ · فیض الاسلام، نهج البلاغه، خطبه ۱۷۶