اندلس: نکته

برای نمونه، در میان این یافته‌ها، گوهرهای گرانبهای متعلق به حضرت سلیمان با نام مائده سلیمان به دست آمد که از طلای خالص بود و حلقه‌هایی از طلا و زبرجد داشت و آن را ولید بن عبدالملک در تزیین میزاب (ناودان) کعبه به کار برد. مسیر این حاجیان یک بار از سمت سیسیل (صقلیه) و رسیدن به اسکندریه و از آن جا از طریق زمینی بود. در دوره فاطمیان، در قرن چهارم و پنجم ق. تحمل مشکلات و بلایای این مسیر طولانی، ضرورتی تجربی بود که حتی در سفرنامه‌ها به آن اشاره می‌شد. برخی حج گزاران در مسیر دچار رنج‌های بسیار شده، می‌مردند یا کشته می‌شدند. مشکل دیگر حج گزاران اندلسی، اخذ مالیات (مکوس) بود که بر حسب خواسته باج گیران افزایش می‌یافت و در بندرهای گوناگون مانند صعید، قلزم (دریای سرخ) در مرزهای اسکندریه و فرما گرفته می‌شد. بر این اساس، پاره‌ای از فقیهان اندلسی و مغربی در مواقع خطر وجوب حج را از مردمان این سرزمین‌ها ساقط دانسته‌اند. کاهش شمار حج گزاران اندلسی دلیل‌های دیگر نیز داشت. برای نمونه، در سده هشتم و نهم ق. حاجیان اندلسی هنگامی که به سرزمین وحی می‌رسیدند، به مکان‌های مورد توجهشان روی می‌آوردند. از جمله در جایی به نام شعب المبال که در میان دو مازم عرفه قرار داشت، نماز می‌گزاردند. منبع: الرحلات المتبادله، عبدالواحد زنون طه، ص۴۲ · آثار البلاد، زکریا بن محمد القزوینی، ص۱۱۳ · راه حج، رسول جعفریان، ص۱۴ · تاریخ مکه، سباعی، ص۲۷۶ · البلدان، ابن الفقیه، ص۱۳۳-۱۳۴ · ج۱، ص۲۵۲ · الرحلات المتبادله، عبدالواحد زنون طه، ص۱۰۶ · راه حج، رسول جعفریان، ص۲۷۵ · ج۱، ص۲۴ · احسن التقاسیم، المقدسی البشاری، ص۲۱۳ · رحالة الغرب، نواف عبدالعزیز المجد، ص۲۵۹ · ج۱، ص۵۵، «مقدمه» · انس الساری، محمد بن القیسی، ص۷۳ · ج۲، ص۱۹۰، ۱۹۷