انسانشناسی عرفانی کسب شناخت در مورد حقیقت انسان از طریق تجربههای درونی است که کسی جز شخص عارف در آن شرکت ندارد، از طرف دیگر زبان هم از بیان کامل تجربههای عرفانی قاصر است و این تجارب در قالب الفاظ و مفاهیم قرار نمیگیرد. لذا تنها راه فهم کامل این نوع تجارب، چشیدن آنها از طریق تجربه کردن آنهاست. به بیان دیگر عارف به لحاظ مشکلات زبانشناختی نمیتواند شناخت و معرفت خود از انسان را، که به صورت شهودی و حضوری به آن دست یافته است، به علم حصولی تبدیل کرده، به دیگران منتقل کند، چرا که مفاهیم عرفانی، مفاهیم خاص و شخصیاند و نمیتوان آنها را در قالب الفاظ و مفاهیم زبانی که عمومیاند ریخت.
لذا همیشه عرفا از تنگنای زبان و نامفهومی قالبها نالیدهاند. هر که را اسرار حق آموختند •••• مهر کردند و دهانش دوختند بر همین اساس عرفا برای ارزیابی شهودات عرفانی خود و تشخیص شهودات حقیقی و الهی از مکاشفات غیرواقعی به ارائه ملاک و معیار پرداختهاند. عرفا مکاشفات و واردات درونی خ. ر. ب. انواعی از قبیل؛ رحمانی، ملکی، جنی و شیطانی تقسیم میکنند. از نظر آنها شهوداتی که مخالف با عقل و نقل نباشد، یعنی برخلاف دلائل عقلی و کتاب خدا و بیانات پیامبر و ائمه (علیهالسّلام) مطلبی را ارائه نکند، شهودی الهی و حقیقی است و برای شخص عارف حجیت دارد و اگر عارف بتواند دلیلی برای اثبات این شهود از عقل یا کتاب و سنت بیاورد در این صورت برای دیگران نیز حجیت مییابد. اما اگر شهود عارف، بر خلاف عقل یا نقل مطلبی را اثبات کند، در این صورت این شهود هیچ گونه حجیتی ندارد، بلکه امری باطل است.
منبع: انسان شناسی نظری، تهران، نسر دلیل، ۱۳۶۷، ص۴۴ · گستره شریعت، قم، نشر معارف، ۱۳۸۲، ص۲۲۸ · فتوحات مکیه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج۱، ص۲۸۱ · کلام جدید، قم، مرکز مطالعات حوزه علمیه قم، ۱۳۸۱، ص۳۲۵-۳۲۶
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
