انصاف: آثار و پیامدها

مراعات انصاف و جانب‌داری از حق در شؤونات مختلف زندگی، آثار و برکات دنیوی و اُخروی متعددی را برای شخص به دنبال خواهد داشت که آگاهی از این آثار ضمن ترغیب افراد به اکتساب این خصلت انسانی اسلامی، آنان را از اهمیت و جایگاه ویژۀ این فضیلت ایمانی بیش از پیش آگاه می‌سازد. پیوند با کسی که از تو بریده است. بخشش به کسی که تو را محروم کرده است. مواسات نمودن با برادرت در مال، یاد خدا در هر حال...». کسی که هنگام قضاوت بین دو نفر به اندازه یک جو به هیچ طرف گرایش پیدا نکند. کسی که حق را بگوید؛ خواه به ضرر او باشد یا به سود او.» ۷. ۶ - اعتماد و احترام اولین اثر و فائده‌ای که رعایت انصاف در قبال دیگران برای انسان به دنبال دارد، اعتماد و احترام سایرین در برابر انسان خواهد بود؛ چرا که ثمرۀ رعایت انصاف د. ح. دیگران آن است که مردم برای او ارزش و اعتبار قائل شده و در نتیجه ضمن پذیرش سخن و داوریش، او را به جانب‌داری از حق و عدالت می‌شناسند و با او همانند خودش رفتار می‌کنند؛ هر کس با مردم منصفانه رفتار کند، دیگران داوری او را می‌پذیرند». ۷. ۷ - جلب محبت فضیلت انصاف یکی از بهترین ابزارها جهت جلب محبت و دفع کدورت‌ها به شمار می‌رود؛ چرا که وقتی سایرین از حسن ظن و مساوات شخص نسبت به خودشان که هر چه برای خود می‌پسندد برای آنها نیز می‌پسندد و هر چه برای خود نمی‌پسندد برای آنان نیز نمی‌پسندد، آگاه می‌شوند، به صورت فطری به چنین شخصی محبت پیدا کرده و او را به عنوان یاور خود قلمداد می‌کنند؛ انصاف، اختلافات را از بین می‌برد و موجب الفت و همبستگی می‌شود». سه خصلت جلب محبّت می‌کند: انصاف در معاشرت با مردم...» . ۷. ۸ - دفع عذاب از مهمترین آثار و برکات مراعات انصاف آن است که شخص نه تنها خود از عذاب استیصال در دنیا رهایی می‌یابد، بلکه جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند نیز به سبب وجود انسان منصف از عذاب و خشم الهی در امان خواهد بود و خداوند به سبب همین منصف بر آن دیار و جامعه رحم می‌کند؛ با مردم منصفانه رفتار کن و نسبت به آنان خیرخواه و مهربان باش، زیرا اگر چنین بودی و خداوند بر مردم آبادیی که تو در آن به سر می‌بری خشم گرفت و خواست بر آنان عذاب فرو فرستد، به تو نگاه می‌کند و به خاطر تو به آن مردم رحم می‌کند. ۷. ۹ - فزونی رزق و تاخیر اجل یکی دیگر از آثار مراعات انصاف این است که انصاف عامل افزایش رزق و روزی می‌باشد؛ چرا که خداوند نه تنها به سبب بی‌انصافی چاهی برای شخص بی‌انصاف می‌کَند که با هیچ درآمدی نمی‌تواند جای خالی آن را پر کند، اما در مقابل آنچنان برکتی در مال و دارائی شخص منصف قرار می‌دهد که‌اندکی آن با کثیر دیگران برابری می‌کند؛ چنانچه پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌و‌سلم) می‌فرماید: مَن اُلهِمَ الصِّدقَ فی کَلامِهِ وَ الانصافَ مِن نَفسِهِ وَ بِرَّ والِدَیهِ وَ وَصلَ رَحِمِهِ، اُنسِی‌ءَ لَهُ فی اَجَلُهُ وَ وُسِّعَ عَلَیهِ فی رِزقِهِ وَ مُتِّعَ بِعَقلِهِ وَ لُـقِّنَ حُجَّتَهُ وَقتَ مُساءَلَتِهِ؛ به هر کس، راستگویی در گفتار، انصاف در رفتار، نیکی به والدین و صلۀ رحم الهام شود، اجلش به تاخیر می‌افتد، روزیش زیاد می‌گردد، از عقلش بهره‌مند می‌شود و هنگام سؤال [ ماموران الهی ] پاسخ لازم به او تلقین می‌گردد. چه کنم تا وضعیت زندگی‌ام بهبود یابد؟ مرد با شگفتی گفت: روزی پنج درهم می‌گیرم، ولی وضعیت نابسامان است، حالا چگونه با سه درهم وضع من بهبود می‌یابد؟ وقتی انصاف روا داشتی، خداوند در مالت برکت قرار داد و وضعیت زندگی‌ات بهبود یافت. ۷. ۱۰ - آسایش و راحتی هستند افرادی که می‌دانند در مسائل و پرونده‌های مورد اختلافشان حق با آنها نیست، اما مدت‌های مدیدی وقت و فکر خود را صرف می‌کنند و نزاع و دادگاه را آنقدر ادامه می‌دهند تا به خیال خام خود پیروز گردند. در حالی که نمی‌دانند این پیروزی بر فرض هم که به دست آید، ظاهری است و به قیمت از دست دادن آرامش و آسایش دنیوی و اخروی آنها تمام می‌شود. این در حالی است که اگر انصاف به خرج داده و جانب‌داری از حق کنند، به مراتب از راحتی و آسایش بیشتری برخوردار خواهند بود؛ انصاف، مایۀ آسایش و راحتی است». خداوند عدالت و انصاف را برای آرامش دل‌ها واجب نموده است». منبع: بحار الانوار، ج۶۶، ص۳۶۸ · بحار الانوار، ج۷۲، ص۲۵ · بحار الانوار، ج۷۲، ص۳۳ · بحار الانوار، ج۷۲، ص۳۱ · بحار الانوار، ج۷۲، ص۳۷۰ · من لا یحضرالفقیه، ج۳، ص۱۳ · غررالحکم، ج۱، ص۸۸ ح ۱۶۸۱ · بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۲ · مکارم الاخلاق، ص‌ ۴۵۷ · اعلام الدین، دیلمی، ص۲۶۵ · روایت‌ها و حکایت‌ها، ص۹۸ · غررالحکم، ج۱ ص۱۸، ح ۲۹ · ج۱، ص۳۴۸ · ج۱، ص۶۷۱، نامه۵۳