انفاق: اهمیت و منزلت انفاق

ارزش و اهمیت انفاق از دیدگاه قرآن کریم به روشنی از آیات مربوط به انفاق استنباط می‌شود. مفاد این آیات را می‌توان در چند مقوله مطرح کرد: ۴. ۱ - تاکید فراوان به انفاق قرآن با تعابیر متعدد مؤمنان را به انفاق کردن در راه خدا فرمان داده است؛ از جمله در آیات ۱۹۵ سوره بقره و ۱۶ سوره تغابن و همچنین آیه: «اَنفِقوا مِمّا رَزَقنـکُم مِن قَبلِ اَن یَأتِیَ یَومٌ لا بَیعٌ فیهِ ولا خُلَّةٌ و لا شَفـعَةٌ» به انفاق کردن در دنیا پیش از فرا رسیدن قیامت ، دستور داده است. نیز گاه خداوند به پیامبر اکرم توصیه فرموده که این فرمان الهی را به بندگان خدا ابلاغ کند: «قُل لِعِبَادِیَ الَّذینَ ءامَنوا یُقیمُوا الصَّلوةَ ویُنفِقوا مِمّا رَزَقنـهُم سِرًّا و عَلانِیَةً مِن قَبلِ اَن یَأتِیَ یَومٌ لا بَیعٌ فِیهِ...» و گاه مؤمنان را به سبب انفاق نکردن در راه خدا توبیخ کرده است : «و ما لَکُم اَلاّ تُنفِقوا فی سَبیلِ اللّهِ...» در شماری از آیات قرآنی امر به انفاق با تعابیری دیگر صورت گرفته است؛ مانند جهاد با اموال و قرض دادن به خداوند. ۴. ۲ - ذکر انفاق همراه با اعمال و عبادات مهم درآیات متعددی که توصیه به انفاق یا توصیف انفاق‌گران را دربردارد، انفاق همردیف اعمال نیک و عبادات بزرگ ذکر شده که این خود نشان اهمیت انفاق از دیدگاه اسلام است؛ از جمله در آیه ۱۷۷ سوره بقره انفاق (ایتاء مال) همراه با ایمان به خدا ، قیامت، ملائکه ، قرآن و انبیای الهی از مصادیق « بِر » به شمار رفته است: «ولـکِنَّ البِرَّ مَن ءامَنَ بِاللّهِ والیَومِ الأخِرِ والمَلـئِکَةِ والکِتـبِ والنَّبِیّینَ وءاتَی المالَ عَلی حُبِّهِ...» در آیاتی دیگر، انفاق همراه با ایمان به غیب ، اقامه نماز ، جهاد در راه خدا شب زنده‌داری ، صبر ، صدق ، خضوع و استغفار آمده است. ۴. ۳ - ویژگیهای مهم انفاق قرآن انفاق کردن را همراه با اموری دیگر تجارت با خداوند شمرده که نجات از عذاب خداوند و بهره‌مندی از غفران و رحمت الهی را در پی دارد: «یـاَیُّهَا الَّذینَ ءامَنوا هَل اَدُلُّکُم عَلی تِجـرَة تُنجیکُم مِن عَذاب اَلیم تُؤمِنونَ بِاللّهِ ورَسولِهِ وتُجـهِدونَ فی سَبیلِ اللّهِ بِاَمولِکُم... یَغفِر لَکُم ذُنوبَکُم ویُدخِلکُم جَنّـت تَجری مِن تَحتِهَا الاَنهـر...» در آیه ۲۹ سوره فاطر انفاق همراه با چند کار دیگر، تجارتی کسادناپذیر با خداوند : «تِجرة لَن تَبور» خوانده شده است. در آیاتی دیگر، از قرض دادن به خداوند سخن به میان آمده که به نظر مفسران تعبیری کنایی و لطیف از انفاق و صدقه دادن است. در آیه ۱۰۴ سوره توبه خداوند را دریافت کننده صدقات دانسته است: «اَلَم یَعلَموا اَنَّ اللّهَ هُوَ... و یأخُذُ الصَّدَقـتِ...» همچنین در آیات متعدد، انفاق در راه خدا از اوصاف بندگان خاص خدا به شمار رفته است؛ از جمله در آیات ۶۳ ـ ۶۷ سوره فرقان انفاق از ویژگیهای بندگان واقعی خدا خوانده شده:«و عِبادُ الرَّحمـنِ الَّذینَ... والَّذینَ اِذا اَنفَقوا لَم یُسرِفوا» در آیات ۵-۸ سوره انسان ،این خصلت ویژه ابرار دانسته شده: اِنَّ الاَبرارَ... و یُطعِمونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسکینـًا ویَتیمـًا و اَسیرا» و به اتفاق مفسران شیعه و بسیاری از اهل سنت ، این آیات درباره اهل بیت پیامبر (علیهم السلام)نازل شده است؛ همچنین در آیاتی دیگر انفاق کردن از اوصاف افراد باتقوا مؤمنان و صادقان و متواضعان به شمار رفته است. از دیگر ویژگیهای مهم انفاق بنا بر آیات قرآن ، پاداش بزرگ اخروی و آثار و برکات مهمی است که بر انفاق کردن مترتب شده است. منبع: بقره/سوره۲، آیه۲۵۴ · منافقون/سوره۶۳، آیه۱۰ · ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۱ · تفسیر قرطبی، ج۱۷، ص۱۵۶ · حدید/سوره۵۷، آیه۱۰ · توبه/سوره۹، یه۴۱ · مجمع البیان، ج۱۰، ص۵۷۶ · بقره/سوره۲، آیه۱۷۷ · بقره/سوره۲، آیه۳ · رعد/سوره۱۳، آیه۲۲ · نساء/سوره۴، آیه۹۵ · سجده/سوره۳۲، آیه۱۶ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۷ · صفّ/سوره۶۱، آیه۱۰ ۱۲ · فاطر/سوره۳۵، آیه۲۹ · مجمع البیان، ج۳، ص۲۹۶ · بقره/سوره۲، آیه۲۴۵ · توبه/سوره۹، آیه۴۱ · فرقان/۲۵، آیه۶۷ · انسان/سوره۷۶، آیه۵-۸ · مجمع‌البیان، ج۱۰، ص۶۱۶ · الکشاف، ج۴، ص۶۷۰ · بقره/سوره۲، آیه۲ ۳ · انفال/سوره۸، آیه۳ ۴ · حجّ/سوره۲۲، آیه۳۴ ۳۵