انقلاب در قرآن: گونه شناسی واژه اصلاح در قرآن

«اصلاح» کلمه‌ای عربی و از ریشه « صلح » است و به دو معنا به کار می‌رود: یکی از ماده «صلح» و دیگری از ماده «صلاح» است. اصلاح از ماده صلح به معنای آشتی دادن، رفع اختلاف و دعوا و مشاجره بین دو فرد یا دو گروه است. ۳. ۲ - ارزش اصلاح در کلام پیامبر حضرت علی علیه‌السّلام به نقل از پیامبر اکرم آن را والاتر از یک سال نماز و روزه ذکر می‌کنند: «... و صلاح ذات بینکم فانی سمعت جدکما صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم یقول صلاح ذات البین افضل من عامة الصلاة و الصیام». ۳. ۳ - اصلاح در روابط مؤمنان «انما المؤمنون اخوة فاصلحوا بین اخویکم واتقوا الله لعلکم ترحمون» حوزه صلاح ذات البین و برقراری آشتی میان مؤمنان در این آیه مورد توجه قرار می‌گیرد و ضمن اعلام برادری مؤمنان بر رفع اختلاف میان آنان توصیه دارد و به نحوی آشتی میان مؤمنان را نیز از اسباب لطف و رحمت الهی به آنان ذکر کرده است. «وان طائفتان من المؤمنین اقتتلوا فاصلحوا بینهما فان بغت احداهما علی الاخری فقاتلوا التی تبغی حتی تفیء الی امر الله فان فاءت فاصلحوا بینهما بالعدل واقسطوا ان الله یحب المقسطین» هرگاه دو گروه از مؤمنان با هم به ستیزه برخاستند میان آن‌ها آشتی برقرار کنید و در صورتی که یکی از این دو گروه بر ادامه ستیزه اصرار ورزد با آن پیکار کنید تا به حکم خدا (آشتی) گردن نهد و اگر چنین نمود میان آنان را آشتی دهید و به عدالت حکم نمایید. «ولا تجعلوا الله عرضة لایمانکم ان تبروا وتتقوا وتصلحوا بین الناس والله سمیع علیم» «فمن خاف من موص جنفا او اثما فاصلح بینهم فلا اثم علیه ان الله غفور رحیم» این دو آیه در باب وصیت است و به اصلاح میان کسانی که در تعدد آنان وصیتی می‌شود، ناظر است. منبع: نساء/سوره۴، آیه۳۵ · نساء/سوره۴، آیه۱۲۸ · انفال/سوره۸، آیه۱ · (تهران: بی ناشر، ۱۳۹۲) نامه ۴۷، ص۹۷۷ · حجرات/سوره۴۹، آیه۱۰ · حجرات/سوره۴۹، آیه۹ · بقره/سوره۲، آیه۲۲۴ · بقره/سوره۲، آیه۱۸۲