انواع مفهوم مخالف — ۳ مفهوم شرط منظور از شرط آن

۱ - ۳ مفهوم شرط منظور از شرط آن حکم مخالفی است که از مفاد جمله شرطی در صورت فقدان شرط فهمیده شود. یا عبارت است از قیدی که از عدم آن عدم مشروط لازم آید، بدون اینکه وجودش مستلزم وجود مشروط باشد. مانند اگر کسی به تو نیکی نمود یا چیزی عطاء کرد پس او را اکرام کنید. مفهوم مخالف آن این است که اگر نیکی و اعطایی ننمود پس اکرام نکنید. به عبارت دیگر عدم اکرام در صورت فقدان شرط. همچنین به استناد ماده ۱۷۷ ق.م.ع مقرر میداشت در صورتی که قتل غیر عمدی به واسطه بی مبالاتی یا بی احتیاطی یا اقدام به امری که مرتکب در آن مهارت نداشته باشد یا عدم رعایت نظامات دولتی واقع شود به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد مفهوم مخالف شرطی جمله آن است که اگر قتل غیر عمدی به واسطه یکی از این چهار امر نباشد مجازات ندارد. جمله شرطی دارای دو جزء است شرط و جزا مانند اگر درس بخوانی قبول می شوی لیکن جملات شرطی بر دو گونه اند در دسته دارای مفهوم مخالف ندارند زمانی که شرط محقق موضوع باشد به عبارت دیگر تحقق جزا منوط به وجود و تحقق شرط است مانند اگر دارای فرزند پسری شدی نامش را احمد بگذار - مفهوم وصف منظور از مفهوم وصف آن است که با انتفاء وصف حکم نیز منتفی گردد یا مفهوم وصف آن حکم مخالفی است که از مفاد جمله مقید به وصف در صورت فقدان وصف استفاده میشود. به عبارت دیگر هرگاه حکم برای موضوعی که دارای وصف است با فقدان آن وصف انتقاد حکم را بدست آید را مفهوم وصف گویند. مانند به دانشجویان شهرستانی خوابگاه تعلق می گیرد. مفهوم وصف آن این است که به دانشجویان تهرانی خوابگاه تعلق نمی گیرد. یا به استناد ماده ۱۳۱۴ ق.م شهادت اطفالی را که به سن ۱۵ سال تمام نرسیده اند ممکن است برای مزید اطلاع استماع نمود مگر در مواردی که قانون شهادت این قبیل اطفال را معتبر شناخته باشد مفهوم وصف این ماده این است که شهادت اطفال بالای ۱۵ سال قابلیت استماع ۱ - رک الحیدری السید علی نفی اصول الاستنباط ص ۹۳ مفهوم الوصف هو انتقاء حکم الوصوف عند انتقاء وصفه» متدولوژی تفسیر قوانین و قراردادها ۲۱۵۷ به عنوان دلیل را دارد. در خصوص حجیت مفهوم وصف بین اصولیون اختلاف است. برخی قائل به حجیت آن هستند و بعضی دیگر آن را حجت نمی دانند. به نظر می رسد مفهوم وصف حجت است و با استفاده وصف حکم موصوف به دلیل تبادر از بین می رود. مانند فی الغنم السائمه گاه یعنی بر بر گوسفند ائمه چرنده گوسفندی که رها شده تا برد و در آغل علف داده نشود زکات تعلق میگیرد. اگر قید و وصف ائمه از آن برداشته شود یا گوسفندی که معلوفه باشد زکات تعلق نمی گیرد. ب. ت. ب. مراتب با فقدان وصف حکم موصوف از بین خواهد رفت زیرا در فرض خلاف آن ذکر وصف بیهوده و بی فائده خواهد بود. مفهوم غایت منظور از مفهوم غایت آن مفهومی است که پس از انتقاء غایت انتها) در احکام مقید به غایت انتها حاصل میشود. مانند قیم والصیام الی اللیل روزه بگیرد تا شب یعنی بعد از غایت حکم داخل در حکم مغیی نیست. به عبارت دیگر ذکر حکمی محدود. به غایت شد بعد از غایت داخل در حکم مغیی نمی باشد. یا اگر گفته شود ثبت نام از تاریخ ۸۷/۷/۱ تا ۸۷۸۷/۱۰ م. ب.. سؤال این است که آیا روز دهم هم جزء زمان ثبت نام هست یا خیر؟ یا از شنبه تا چهارشنبه روز چهارشنبه نیز جزء تاریخ ثبت نام محسوب است یا خیر؟ و یا به استناد ماده ۱۰۷ ق.آ.د.م خواهان می تواند تا اولین جلسه دادرسی دادخواست خود را مسترد کند. در این صورت دادگاه قرار ابطال دادخواست صادر می نماید... بعضی معتقدند چون غایت حد معینی است پس از آن داخل در مغیی نیست مگر قرینه وجود داشته باشد و یا با افزودن قیدی رفع ابهام شده باشد چنانکه در تبصره ۱ ماده ۱۲۱۰ ق.م با قید تمام رفع ابهام شده است. یا در ماده ۱۳۵ و ۱۴۳ ق.آ.د.م با آوردن قید پایان رفع ابهام نموده است. در اینکه غایت داخل در مغیی یا خارج آن باشد سه حالت قابل تصور است.