انواع نسخ در قرآن: نسخ لفظ و بقای محتوا

سپس لفظ و عبارت آیه برداشته شده (منسوخ گردیده)؛ گرچه محتوای آن که یک حکم شرعی است، هم‌چنان ثابت مانده و نسخ نگردیده است. ۲. ۱ - بیان یک نمونه برای شاهد، آیاتی شمرده‌اند؛ ۳. ۲ - توصیح خلیفه دوم اصرار داشت که این آیه از قرآن است و زید بن ثابت بی‌جهت آن را در قرآن ثبت نکرد و تا آخرین روز حیات خود بر همین عقیده بود؛ گرچه هیچ یک از صحابه از وی نپذیرفت. در قرآن کریم ، تنها مسئله جلد زانی (۱۰۰ تازیانه) بر ارتکاب زنا مطرح است؛ ولی عمر عقیده داشت که مسئله رجم زانی طبق آیه فرض‌شده نیز مطرح بوده است؛ ولی آن هم درست نیست؛ زیرا «رجم» مخصوص «محصن و محصنه» (مرد و زنی که همسر دارند) است. این اخص از «ثیب و ثیبه» است که همسر گرفته باشند؛ زیرا همسرگرفته بر کسی که همسر خود را رها کرده باشد نیز صادق است. اساسا این باوری بوده که عمر گمان داشته و هیچ‌یک از صحابه آن را نپذیرفته است؛ زیرا قرآن با خبر واحد ثابت نمی‌گردد. آیات دیگری نیز از عمر نقل کرده‌اند، مانند آیه رغبت او می‌گوید: ما آیه‌ای را در قرآن می‌خواندیم که اکنون در آن وجود ندارد و آن «ان لا ترغبوا عن آبائکم فانه کفر بکم» مورد دیگر آیه جهاد است. عبدالرحمان بن عوف گفت: آیا در قرآن نمی‌یابی «ان جاهدوا کما جاهدتم اول مرة»؟ در جواب گفت: این آیه در ضمن آیات دیگر از قرآن اسقاط گردیده است. نیز آیه فراش «الولد للفراش و للعاهر الحجر» که گمان می‌برد آیه‌ای بوده و از قرآن اسقاط شده است. در جای خود آورده‌ایم که احتمال می‌رود عمر عبارات موزون و دارای سجع که از پیامبر شنیده، گمان برده که قرآن است؛ اما باید دانست که با این‌گونه گمان‌ها نمی‌توان چیزی را اثبات نمود. ۳. ۳ - باور برخی بزرگان اهل سنت شگفت آن است که برخی بزرگان اهل سنت چنین گمان‌هایی را باور داشته، به آن فتوا داده‌اند. لذا آن را باید پذیرفت. ۳. ۴ - بیان یک نکته براساس گفتار فوق آیات یادشده پس از وفات پیامبر منسوخ گردیده است؛ ازاین‌رو فقهای امامیه همگان به چنین روایات بی‌اساسی بها نداده و مورد استناد فقهی خود قرار نداده‌اند. منبع: ج۱۱، ص۲۳۶ ـ ۲۳۴ · فتح الباری، در شرح بخاری، ج۱۲، ص۱۲۷ · صحیح بخاری، ج۸، ص۲۱۱ ـ ۲۰۸ · الدرالمنثور، ج۱، ص۲۵۸ · صیانة القرآن من التحریف، ص۱۶۲ ـ ۱۵۹ · ج۲، ص۸۱