انواع گناه: توصیف گناهان کبیره

روایات متعددی از ائمّه اطهار (علیهم‌السّلام) به ما رسیده که بیانگر تقسیم گناهان به کبیره و صغیره است، ودر کتاب اصول کافی یک باب تحت عنوان" باب الکبائر" به این موضوع اختصاص یافته که دارای ۲۴ حدیث است. در روایت اوّل و دوّم این باب، تصریح شده که گناهان کبیره، گناهانی را گویند که خداوند، دوزخ و آتش جهنم را بر آنها مقرر نموده است. در بعضی از این روایات (روایت سوم و هشتم)، هفت گناه به عنوان گناه کبیره، و در برخی از روایات (روایت ۲۴) نوزده گناه به عنوان گناهان کبیره، شمرده شده است. گرچه هر گناه، چون مخالفت فرمان خدای بزرگ است، سنگین و بزرگ است، ولی این موضوع منافات ندارد که بعضی از گناهان نسبت به خود و آثاری که دارد، بزرگ‌تر از برخی دیگر باشد، و به گناهان بزرگ و کوچک تقسیم گردد. ۴. ۱ - در کلام امام صادق عمرو بن عبید یکی از علمای اسلام، به حضور امام صادق (علیه‌السّلام) آمد، سلام کرد و سپس این آیه را خواند: نیکوکاران کسانی هستند که از گناهان بزرگ، و زشتی پرهیز می‌کنند. سپس سکوت کرد و دنبال آیه را نخواند؛ امام صادق (علیه‌السّلام) به او فرمودند: چرا سکوت کردی؟! او گفت: دوست دارم، گناهان کبیره را از کتاب خداوند بدانم. آنگاه امام صادق (علیه‌السّلام) گناهان کبیره‌ای را که در قرآن آمده بیان نمودند: ۱: بزرگ‌ترین گناهان کبیره، شرک به خدا است: قرآن می‌فرماید کسی که برای خدا، شریک قرار دهد، خداوند بهشت را بر او حرام می‌کند؛ ۲: ناامیدی از رحمت خدا: هیچ کس جز کافران از رحمت خدا، نومید نگردد؛ ۳: ایمنی از مکر ( عذاب و مهلت) خدا: از مکر خدا ایمن نشود، مگر مردم زیان‌کار؛ ۴: عقوق (و آزار ) والدین : چنان که قرآن از زبان عیسی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: خدا دستور داده که به مادرم نیکی کنم و مرا زورگوی تیره بخت قرار نداده است؛ ۵: کشتن انسانِ بی‌گناه: و هر کس فرد با ایمانی را از روی عمد، به قتل برساند مجازات او، دوزخ است که جاودانه در آن می‌ماند، و خداوند بر او غضب می‌کند و از رحمتش دور می‌سازد و عذاب عظیمی برای او آماده ساخته است؛ ۶: نسبت ناروای زنا به زن پاکدامن: کسانی که زنان پاکدامن و بی‌خبر (از هر گونه آلودگی) و با ایمان را متهم می‌سازند، در دنیا و آخرت، از رحمت الهی بدورند، و عذاب بزرگی در انتظارشان است؛ ۷: خوردن مال یتیم : همانا کسانی که اموال یتیمان را می‌خورند، آنها در شکم‌های خود، آتش فرو می‌برند و به‌زودی در آتش سوزان می‌سوزند؛ ۸: فرار از جبهه جهاد : و هر کس در آن هنگام ( جنگ ) به آنها پشت کند مگر در صورتی که هدفش، کناره‌گیری از میدان برای حمله مجدد و یا به قصد پیوستن به گروهی (از مجاهدان) بوده باشد (چنین کسی) گرفتار خشم پروردگار خواهد شد، و جایگاه او جهنم، و چه بدعاقبتی است؛ ۹: ربا خواری : کسانی که ربا می‌خورند، بر نمی‌خیزند مگر مانند کسی که شیطان باتماس خود، او را همچون دیوانه، آشفته حال کرده است؛ ۱۰: سحر و جادو : قطعا دانستند که هر کس خریدار جادو شود، در آخرت، بی بهره خواهد بود؛ ۱۱: زنا: هر کس که زنا کند، مجازاتش را خواهد دید، عذاب چنین کسی در قیامت ، مضاعف گردد و با خواری، همیشه در آن خواهد ماند؛ ۱۲: سوگند دروغ برای گناه: کسانی که پیمان خود با خدا و سوگندهای خ. ر. ب. بهای‌اندک می‌فروشند، در آخرت، بی‌بهره‌اند؛ ۱۳: خیانت در غنایم جنگی : و هر که در غنیمت جنگی، خیانت کند، روز قیامت با آنچه خیانت کرده بیاید؛ ۱۴: نپرداختن زکات واجب: در آن روز (طلاها و نقره‌ها را) در آتش دوزخ داغ و سوزان کرده و با آن صورت‌ها و پهلوها و پشت‌هایشان را داغ می‌گذارند؛ ۱۵: گواهی به دروغ ، کتمان : و هر کس گواهی‌دادن را پنهان کند، قلبش گنه‌کار است؛ ۱۶: شراب‌خواری : ‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید، شراب و قمار و بت‌ها و تیرهای قرعه پلیدند و از عمل شیطانند. پس از آنها دوری کنید باشد که رستگار شوید؛ ۱۷: ترک نماز یا واجبات دیگر بطور عمد، زیرا پیامبر (صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌آله‌وسلم) فرمود: «من ترک الصّلاة متعمّدا فقد بَری من ذمّة اللّه و ذمّة رسول اللّه؛ هر کس عمدا نماز را ترک کند از پیمان خدا و رسول خدا بی‌زاری جسته است.» ۱۸و ۱۹: پیمان‌شکنی و قطع رحم ، چنانکه خداوند می‌فرماید: برای آنانکه (پیمان را می‌شکنند و قطع رحم می‌کنند) لعنت و خانه بد در آخرت، است؛ ۲: ایمن شدن از مکر خدا؛ ۳: دروغ‌بستن به خدا یا رسول خدا (صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌آله‌وسلم) و یا اوصیای پیامبر (علیهم‌السلام)؛ ۴: کشتن نابجا؛ ۵: عقوق پدر و مادر ؛ ۶: خوردن مال یتیم از روی ظلم؛ ۷: نسبت زنا به زن باعفت؛ ۸: فرار از جبهه جنگ با دشمن؛ ۹: قطع رحم؛ ۱۰: سحر و جادو؛ ۱۱: زنا؛ ۱۲: لواط ؛ ۱۳: دزدی ؛ ۱۴: سوگند دروغ؛ ۱۵: کتمان گواهی؛ (در آنجا که گواهی دادن واجب است) ۱۶: گواهی به دروغ. ۱۷: پیمان‌شکنی . ۱۸: رفتار بر خلاف وصیّت ؛ ۱۹: شراب‌خواری؛ ۲۰: رباخواری؛ ۲۱: خوردن مال حرام. ۲۲: قمار بازی. ۲۳: خوردن مردار و خون ؛ ۲۴: خوردن گوشت خوک ؛ ۲۵: خوردن گوشت حیوانی که مطابق شرع ذبح نشده است؛ ۲۶: کم‌فروشی ؛ ۲۷: تعرّب بعد از هجرت. یعنی انسان به جایی مهاجرت کند که دینش ‌ را از دست می‌دهد؛ ۲۸- کمک به ستمگر؛ ۲۹: تکیه بر ظالم؛ ۳۰- نگهداری حقوق دیگران بدون عذر؛ ۳۱: دروغ‌گویی؛ ۳۲: تکبر ؛ ۳۳: اسراف و تبذیر ؛ ۳۴: خیانت؛ ۳۵: غیبت ؛ ۳۶: سخن‌چینی ؛ ۳۷: سرگرمی به امور لهو ؛ ۳۸: سبک‌شمردن فریضه حج ؛ ۳۹: ترک نماز؛ ۴۰: ندادن زکات؛ ۴۱: اصرار بر گناهان صغیره. از این میان شرک به خدا و انکار آنچه را که خداوند دستور داده، و دشمنی با اولیای خدا، از بزرگترین گناهان کبیره است. منبع: شوری/سوره۴۲، آیه۳۸ · مائده/سوره۵، آیه۷۲ · یوسف/سوره۱۲، آیه۸۷ · اعراف/سوره۷، آیه۹۹ · مریم/سوره۱۹، آیه۳۲ · نساء/سوره۴، آیه۹۳ · نور/سوره۲۴، آیه۲۳ · نساء/سوره۴، آیه۱۰ · انفال/سوره۸، آیه۱۶ · بقره/سوره۲، آیه۲۷۵ · بقره/سوره۲، آیه۱۰۲ · فرقان/سوره۲۵، آیه۶۸ · آل عمران/سوره۳، آیه۷۷ · آل عمران/سوره۳، آیه۱۶۱ · توبه/سوره۹، آیه۳۵ · بقره/سوره۲، آیه۲۸۳ · مائده/سوره۵، آیه۹۰ · بحار الانوار، ج۴۷، ص۲۱۷ · رعد/سوره۱۳، آیه۲۵ · بحارالانوار، ج۷۶، ص۸