انکار (قواعد فقه): تفاوت تعداد شهود در انواع دعاوی

تعداد شهود لازم در هر دعوی بر حسب نوع دعوی متفاوت است: الف: گاه برای اثبات دعوی باید چهار شاهد گواهی دهند، مانند دعوای زنا و لواط . ب: گاه با دو شاهد موضوع ثابت می‌شود مانند: دعوای ولادت و وصیّت به مال . ج: گاهی هم با یک مرد و دو زن یا با دو مرد دعوی اثبات می‌شود مانند: دعوای اموال و دیون . ۴ - اثبات دعوی با یک شاهد و سوگند مدعی در مواردی که دعوی با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن ثابت می‌گردد: اگر‌ مدعی فقط یک شاهد مرد داشته باشد، می‌تواند با ادای سوگند از قاضی درخواست صدور حکم کند (بعضی از فقها تمام دعاوی مربوط به حق الناس را مشمول حکم این گروه از دعاوی دانسته‌اند). ۵ - درخواست سوگند از مدعی‌علیه و آثار آن اما اگر مدعی شاهدی نداشته باشد، قاضی به او تذکر می‌دهد که می‌تواند مدّعی علیه را قسم دهد، بدون درخواست مدعی سوگند مدّعی علیه فاقد اثر خواهد بود، و قاضی نمی‌تواند بدون درخواست مدعی، به مدّعی علیه تکلیف کند. اگر مدّعی علیه دلیل نداشته باشد و از مدّعی علیه درخواست کند که بر برائت ذمه خود یا ردّ دعوای او سوگند یاد کند، چنانچه مدّعی علیه درخواست او را بپذیرد و سوگند یاد کند، دعوی ساقط می‌شود و مدعی حق تجدید آن را حتی با اقامه شهود ندارد. در این مورد اگر مدّعی علیه سوگند را به مدعی رد کند یعنی از مدعی بخواهد که او سوگند یاد کند، و او سوگند یاد نماید، حقش ثابت می‌شود، ولی اگر مدعی سوگند یاد نکند، دعوی او ساقط می‌شود. اگر مدّعی علیه سوگند را نکول کند، در این صورت سوگند به مدعی رد می‌شود و نکول مدّعی علیه را موجب صدور حکم به نفع مدعی می‌دانند. (نگاه کنید: ) منبع: جواهر الکلام، ج۴۰، صص۱۶۹ · قواعد فقه، قاعده بیّنه، ج۳، ص۵۳