اول - سازمان و ترکیب قضایی دادگاه انقلاب — قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ در

دادگاه انقلاب اسلامی مرجعی است قضایی که تحت نظارت دادگستری شهرستان و استان مربوط انجام وظیفه می کند؛ در حقیقت این مرجع را می توان مرجع قضایی دادگستری تلقی کرد. چون هم مرجع قضایی است و هم جزیی از سازمان دادگستری محسوب میشود. در این دادگاه از سیستم وحدت قاضی پیروی می شود و اصولاً با یک قاضی اداره می گردد. به موجب ماده ۵ ق.ت.د.ع و ا سال ۱۳۷۳ به تعداد مورد نیاز دادگاههای انقلاب، در مرکز هر استان و مناطقی که ضرورت تشکیل آن را رئیس قوه قضاییه تشخیص میدهد تحت نظارت و ریاست اداری حوزه قضایی تشکیل می گرد ..... از سویی دیگر ماده ۱۱ همان قانون، رئیس شعبه اول دادگاه عمومی در هر حوزه قضایی را به عنوان رئیس حوزه قضایی تعیین نمود. بنابراین دادگاههای انقلاب از حیث سازمانی تحت نظارت اداری رئیس حوزه قضایی مقر خود فعالیت و انجام وظیفه میکنند. قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ در مورد ترکیب قضایی دادگاه انقلاب دو ترکیب متفاوت را به تناسب نوع و میزان مجازات عمل مجرمانه در نظر گرفت؛ این مرجع هنگامی که به جرائم موضوع بندهای (الف)، (ب)، (ب) و (ت) ماده ۳۰۲ ق.آ.د.ک.ج سال ۱۳۹۲ یعنی جرائم موجب مجازاتهای سلب حیات، حبس ابد، قطع عضو و جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی با میزان ثلث دیه یا بیش از آن و همچنین جرائم موجب مجازات تعزیری درجه چهار و بالاتر رسیدگی می کند، باید با حضور یک رئیس و دو مستشار تشکیل شود (ماده ۲۹۷ ق.آ.د.ک.ج سال ۱۳۹۲). ولی برای رسیدگی به سایر جرائم و موضوعاتی غیر از آنچه در بالا گفته شد، با حضور یک رئیس یا دادرس علی البدل یا یک مستشار تشکیل خواهد شد.