اول ۱۳۹۱، صص ۵۹۳ تا ۵۹۸ — آیین دادرسی مدنی — جلد ۳ (نهرینی)

. سؤال آیا بعد از اعلام ختم دادرسی دادگاه حق دارد تصمیمات دیگری اتخاذ نماید؟ و اگر دادرس دادگاه در این فاصله تغییر کند دادرس جدید میتواند اقدامات دیگری را به عمل آورد؟ نظریه شماره ۷/۱۸۵۳ مورخ ۱۳۸۲/۱۰/۲۱ اداره کل حقوقی قوه قضائیه : «در صورت اعلام ختم رسیدگی دادگاه غیر از انشاء رأی نمی تواند اقدام دیگری انجام دهد. دهد. چون ماده ۱۷ قانون تشکیل دادگاه های عمومی و نقلاب و ماده ۲۹۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی در این خصوص تکلیف دادگاه را با صراحت مشخص نموده است. مگر این که در فاصله یک هفته بعد از اعلام ختم دادرسی، قاضی دادگاه تغییر کند. در این صورت، چنانچه دادرس جدید تحقیقات را کافی و پرونده را معد صدور رأی بداند، اعلام کفایت رسیدگی مجدد ضروت ندارد و باید انشاء رأی کند. اما اگر برای کشف واقع و احراز حقیقت تحقیقات و اقدامات معموله از لحاظ دادرس جدید دادگاه کافی نبوده و نیاز به تحقیقات بیشتری باشد، از آنجا که اعلام ختم دادرسی از ناحیه قاضی قبلی با تشخیص تکمیل تحقیقات و کفایت رسیدگی و مذاکرات از ناحیه او به عمل آمده اما مسؤولیت صدور رأی بر عهده دادرس جدید محول شده و از لحاظ وی رسیدگی ناقص است و ملزم دانستن قاضی به صدور رأی برخلاف عقیده و نظر قضائی او وجه قانونی و شرعی ندارد. لذا نمی توان دادرس منصوب بعدی را مأخوذ به اعلام خاتمه رسیدگی دادرس قبلی دانست و او را از تکمیل تحقیقات و انجام اقدامات ضروری ممنوع کرد. بنابراین اعلام ختم رسیدگی توسط قاضی رسیدگی کننده به پرونده برای قاضی ثانوی ایجاد تکلیف برای صدور رأی نمیکند و اگر به نظر وی پرونده معد اصدار رای نباشد، اقدامات لازم را انجام داده، پس از اعلام ختم رسیدگی می تواند انشاء رای نماید. به نقل از غلامرضا شهری، محمد خرازی غلامحسین افتاده و حسن اسداللهی ، مجموعه نظرهای مشورتی اداره کل امور حقوقی قوه قضاییه در مسائل مدنی ، روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران ، چاپ اول ، تابستان ۱۳۸۸ ، صص ۷۰ و ۷۱.