ایمان: ایمان، معرفت و شناخت

در اینکه جهم بن صفوان به این دیدگاه معتقد بوده است، اتفاق وجود دارد. دلیلی که برای این نظریه آورده شده است، حدیث «أوّل الدین معرفته» است. ۸. ۱ - رد نظریه در رد این دیدگاه به این آیات قرآن استدلال شده است: (فَلَمّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا کفروا به)؛ پس همین که آنچه را می شناختند برای شان آمد، انکارش کردند (وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَیْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ)؛ و با آن که دلهایشان بدان یقین داشت از روی ظلم و تکبر آن را انکار کردند با اینکه معرفت یقینی داشتند، کافراند، و این نیست مگر به این جهت که صرف معرفت، ایمان نیست. و از کلام امیرالمؤمنین به دست نمی آید که حقیقت ایمان معرفت است، بلکه مفاد حدیث این است که ایمان مبتنی بر معرفت است. منبع: شرح المقاصد، ج۵، ص۱۷۷ · نهج البلاغه، خطبه اوّل · بقره/سوره۲، آیه۸۳ · نمل/سوره۲۷، آیه۱۴